جشن امردادگان
گردآوری :فرناز گلشنی

مرداد مه است سخت خرم        مَی نوش پیاپی و دمادم
***************
روز مرداد مژده داد بدان         که جهان شد به طبع، جوان
«مسعود سعد سلمان»

امرداد ماه فرا می رسد و گرمی و پختگی همه سویه ی جهانش در اوج دلبر است.
طبیعت ِ سبز در این ماه ِ بی مرگی، تمامی ِ پاره های جگر خود را به بازار چشمان عرضه می کند.
فراوانی و فزونی ِ آفریده های ِ زمین، چشم و دل عاشقان ِ زندگی ِ شاداب را آفتابی، نور می گستراند و ماهتاب را در شام ِ شب ِ شیدایان، برهنگی ماه را، چراغ، آویزان.
گلها، با پرهای رنگارنگینشان، خندان، در باغ ِ پر طراوت ِ انار، عصاره ی دل انگیز ِ جانشان را در هوا معطر می کنند.
چلچله ها جوجه هایشان را به پر ِ پرواز بالغ می کنند و خود در آسمان اوج می گیرند تا برای یافتن بهاری، به سرزمین ِ دیگر، مهاجرت کنند.
دریا ، آرام و رام، سینه ی آبی و نیلگونش را پذیرای ِ ازدحام ِ عاشقان ِ آب است و عطش ِ آفتاب ِ داغ ِ درون ِ جان ِعاشقان را در خنکی ِ خود، می شوید و رفع عطش می کند. ادامه مطلب …

جشن تیرگان

گردآوری فرناز گلشنی

پدید آمدن شرایط آب‌وهوایی گرم و خشک و سال‌های کم‌باران در فلات ایران ، در حدود چهار هزار سال پیش ، موجب پیدایش برخی باورهای کیهانی در دوران باستان شد . در نمونه‌ای از این اعتقادها، ستاره ی«تِـشتَـر» (شباهنگ/ شِعرای یمانی) ستاره ی باران‌آور دانسته شد و ستاره ی «اَپوش» (اَپَـئوشَـه/ قلب‌العقرب) دیو خشک سالی و از بین برنده ی آب‌ها و هماورد تشتر به شمار آمد. در «تشتر یشت» اوستا که به راستی یکی از کهن‌ترین نمایشنامه‌های بشری است، به روشنی نبرد تشتر و اپوش گزارش شده است. در این نبردها، گاه پیروزی از آن تشتر و گاه از آن اپوش است. ادامه مطلب …

زنجان

نویسنده: یزدان صفایی

«شهر زنجان مرکز شهرستان زنجان و مرکز استان زنجان در ۲۸ درجه و ۴۸ دقیقه طول جغرافیایی و در ۴۰ درجه و ۳۶ دقیقه عرض جغرافیایی و در بلندی ۱۶۴۰ متری از سطح دریا و در ۳۱۹ کیلومتری شمال باختری تهران و در مسیر راه ترانزیت تهران – تبریز است. شهر زنجان در دشت پهناوری، دامن گسترده که در پیرامونش بلندی چندانی نیست.»(۱)

نام شناسی

«شهر زنجان از گذشته های دور به سبب قرار داشتن بر سر راه بازرگانی ری پیشین به آذربایجان دارای اهمیت بوده است. بعضی از تاریخ نگاران، شهر زنجان را با شهر «آگانزانا» که بطلمیوس از آن نام برده است، یکی دانسته اند.»(۲)
به گفته حمدالله مستوفی، شهر زنجان را اردشیر بابکان ساخت و «شهین» نامید.(۳) البته این گفته مستوفی درباره واژه «شهین» کمی گنگ به نظر می آید چرا که تاکنون در دیگر بن مایه ها، سخنی در این باره به میان نیامده است.
«واژه زندیگان به معنی اهل کتاب زند، سرشناس ترین کتاب آیین زرتشتی در دوران ساسانی و «گان» از پسوندهای پارسی باستان است. این شهر بی گمان در دوران ساسانی، «زندیگان» نام داشته که به دلیل کاربرد زیاد کوتاه شده و در دوره چیرگی اسلام «زنگان» نام گرفته است.»(۴)
«در ۲۴ ه.ق. براء بن عازب، سردار عرب این شهر را گشود و اطلاق واژه زنجان که عربی شده ی زنگان است، از آن پس معمول گردیده است، زیرا در زبان عربی «گ» به «ج» تبدیل میشود و زنگان به زنجان تغییر یافته است.»(۵)
«چون از پنج بلوک ابهر رود، فرارود، زنجان رود، ایج رود و سجا رود تشکیل شده بود، آن را خمسه نیز می گفتند و لقب آن دارالسعادة بود.»(۶)

تاریخچه زنجان

تاریخ ساخت شهر زنجان را هم زمان با شهریاری اردشیر بابکان دانسته اند. زنجان در زمان خلافت عثمان و توسط سردار عرب – براء بن عازب – گشوده شد. در این دوره، شهری آباد و خرم بوده است.
در سده های چهارم و پنجم قمری، زنجان به شوند(علت) داشتن چراگاههای پهناور مورد توجه تیره های ترک نژادی که در حال کوچ به ایران بودند، قرار گرفت.
در یورش مغول، این شهر و آبادی های پیرامون آن، آسیب فراوان دید. پس از آن ایلخانان توجه فراوانی نسبت به زنجان نشان دادند به ویژه سلطان محمد خدابنده که بیش از دیگران در رونق بخشیدن و آبادانی زنجان کوشید.
تاریخ زنجان در سده های پیشین نیز بیننده رویدادهایی چون شورش علی محمد باب، مبارزه های ملوک الطوایفی، نهضت مشروطه و .. بوده است.
این ناحیه زادگاه بزرگانی چون شهاب الدین سهروردی بوده است.(۷)

آب و هوا

دارای آب و هوایی معتدل و نزدیک به سرد و خشک است که در تابستانها به بیشترین درجه گرما ۳۶ درجه بالای صفر و در زمستانها به ۲۰ درجه زیر صفر می رسد و میزان بارندگی سالانه به طور متوسط ۲۸۵ میلی متر است.(۸)

جمعیت

جمعیت این شهر بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۳۴۹,۸۰۱ نفر بوده‌است.(۹)

فرآورده ها

گندم- جو- بنشن- تره بار- انگور- گردو- بادام و سیب.(۱۰)

صادرات

گندم- جو- تره بار- چوب- سرب- گچ- نمک- قالی- چاقو- سنگ آهک- فلدسپات- گوشت و فرآورده های شیری (۱۱)

راه ها

۱)راه درجه یک اصلی زنجان – تهران به درازای ۳۱۹ کیلومتر با جهت شمال باختری
۲)راه درجه یک اصلی زنجان – تبریز با جهت جنوب باختری به درازای ۲۴۱ کیلومتر
۳)راهی از ۲۰ کیلومتری شهر به سوی تهران میرود. راه درجه یک فرعی به سوی شمال خاوری تا شهر رودبار. راه آهن تهران – تبریز از شهر زنجان می گذرد و یک فرودگاه درجه دو در شهر زنجان ساخته شده است.

بافت شهر زنجان

این شهر کهن، بارها با یورش ها و ترکتازی های دشمنان رو به رو شده است و نتیجه آن شده است که آثار کنونی، نسبتاً جدید است. کهن ترین ساختمان، کاروانسرای سنگی مربوط به دوران شاه عباس دوم است که بخش زیادی از آن امروزه ویران شده است. در دوران آغا محمد خان قاجار، ساخت بازار زنجان آغاز شد. این بازار دارای دو بخش بازار بالا و پایین است.
زنجان دارای حصاری بوده که قلعه نامیده میشده است و ساختمان نخستین حصار مربوط به دوران سلجوقی است و در دوره صفوی بازسازی شده است. این قلعه از طریق شش دروازه با روستاهای پیرامون و شهرهای نزدیک در پیوند بوده است. بافت قدیمی شهر به صورت کوچه های پیچ در پیچ و دارای زاویه های تند است.
فعالیت های تازه شهرسازی در زنجان از سال ۱۳۱۱ با ساخت نخستین خیابان به نام خیابان شمشیری آغاز شده است.
جاذبه های گردشگری:

بازار زنجان

بازار زنجان در دوران آغا محمد خان قاجار آغاز ودر سال ۱۲۱۳ در زمان فتحعلی شاه قاجار پایان گرفته و مساجد و سراها و گرمابه‌ها در سال ۱۳۲۴ به آن افزوده شده است . مجموعه بازار قدیمی به صورت یک خط مستقیم به عنوان بازار بالا و پایین به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم شده است. این بازار که طویلترین بازار ایران می‌باشد از سوی غرب و شرق گسترده شده و بدین لحاظ به بازار پائین و بازار بالا تقسیم و نامگذاری شده است .

بنای رختشویخانه

بنای رختشویخانه در خیابان سعدی و در مرکز شهر زنجان جای گرفته است که هم اکنون به صورت موزه در آمده است. این بنا در سالهای گذشته به شوند (علت) وجود هوای سرد در زمستان ها برای بانوان زنجانی توسط دو برادر به نام‌های مشهدی اکبر معمار و مشهدی اسماعیل بنا ساخته شده است.
ادامه مطلب …

پردیس

نام این کوه باستانی پردیس است در حومه شهرستان جم از توابع عسلویه استان بوشهر و در نیمه های راه بندر کنگان به فیروز آباد شیراز قرار دارد .
نکات قابل توجهی که در این کوه باستانی وجود دارد :

۱٫ قله این کوه نزدیک ترین نقطه زمین به خورشید است چون بالاترین ارتفاع در نزدیکی خط استواست .

۲٫ آتشکده فوق العاده باستانی که در قله کوه قرار دارد ، محل تولد و غسل تعمید پدر جمشید جم است .

۳٫ مغناطیس فوق العاده قوی کوه در جهان زبانزد است و اگر در فاصله ۵۰ تا۱۰۰ متری کوه یعنی تقریبا انتهایی ترین نقطه مشخص اسفالت با ماشین توقف کنی و ترمز دستی را بخوابانید ، ماشین بجای سر پائینی به نرمی به سمت کوه کشیده می شود که البته همین مغناطیس برای رانندگان نا آشنا بسیار دردسر ساز بوده و تا کنون تعداد زیادی از خودروها بی اختیار با کوه تصادف کرده اند .

۴٫ پوشش گیاهی منطقه نوعی خار بیابانی گرمسیری منحصر به فرد است که خواص دارویی فراوان دارد و عسل حاصله از منطقه تماما” پیشخرید چند کارخانه داروسازی بزرگ جهان است یکی از ترکیبات اصلی مسکن Advil که یکی از بهترین قرصهای شناخته شده برای ناراحتی های اعصاب و دردهای میگرنی است از همین عسل تهیه می شود .

۵٫ این منطقه خرمای ویژه نیز تولید می کند که به نام خرمای خصه معروف است و کاملا در شیره خود غرق می شود یعنی یک کاسه آن ظرف سه ساعت پر از شیره می شود و اندازه این خرما اندازه آلبالو بود و به جهت همان خواص دارویی منطقه تماما” برای ساخت قندهای رژیمی برای بیماران دیابتی صادر می شود،  نکته جالب دیگر رویش درخت زیتون در دامنه شمالی کوه حد فاصل شهرستان جم تا روستاهای چاهه و دره پلنگی می باشد که در آب و هوای آن منطقه بسیار بعید می نمود .
ادامه مطلب …

جشن اردیبهشتگان:
اردیبهشت امشاسپند را می‌ستایم، به درستی که ستودن اردیبهشت امشاسپند به منزله ستودن همه امشاسپندان است که اهورامزدا جای آسودن آنها را با کردار نیک حفظ می‌کند. و جای آسودن آنها در گروسمان اهوراست. گروسمان وی‍ژه اشوان است و هیچ یک از دروندان (دروغکاران) را بدان جای پر از آسایش و اشویی برای دیدار اهورامزدا راه نیست.
اوستا – اردیبهشت یشت(یشت سوم)
ادامه مطلب …