امرداد، از فرهنگ نامیرا و اهورایی ایران زمین سخن می گوید - Amordad Forums اشکانیان
Pages: 1
شهرها و ضرابخانه ها By: korosh-bozorg Date: 12 نوامبر 2012 گاه 17:42:39
بر سکه های پارتها به ویژه چهاردرهمی ها و بر برخی از درهم ها و سکه های برنزی مسی علامت ها یا به صورت کوتاه شده چند واکه (حرف) که نشان دهنده و بیان کننده ضرابخانه شهر است نقر گردیده است. این علامات یا واکه ها بخش نخست آن نام شهر ، در کنار نقش مرکزی پشت سکه قرار دارد. در مورد این علامات سکه شناسان باورهای مختلفی دارند ، چند تن از آنان باور دارند که این نمادها ویژه دادگران (قضات) است که نظارت رسمی به امور ضرابخانه داشته اند ولی آنچه محقق است ، این نمادها که گاهی به طرحی بسیار زیبا و مانند نگاره ای از چند واکه یا دو واکه بهم گره خورده ، نشانه شهری است که ضرابخانه در آن شهر واقع بوده است. بر سکه هایی افزون بر این نمادها ، نشانه های دیگری نیز دیده می شود که شاید این نشانه ها نشان دهنده ی مامور یا دادگر ویژه ضرابخانه باشد.
سکه های که پیش از دوره شهریاری مهرداد یکم ضرب شده ، دارای نماد شهرهایی است که به تصرف پارتها درآمده بود ، یا شاهان نخستین پارت آنها را بنیاد نهاده بودند. چراکه هنوز شاهنشاهی اشکانی گسترش پیدا نکرده بود ، و سرزمین پارتها از نواحی شمالی پارت و گرگان و بخشی از ماد ، ری ، صددروازه و خوار تشکیل می شد. بنابر سکه هایی که از این دوران بدست آمده است ، شهرهایی که ضرابخانه داشتنه اند عبارت اند از : نیسا ، دارا(1) ، صددروازه(2) ، تمبراکس(3) ، سیرینک(4) ، خاراکس(5) و آپامئا(6).
علامت ضرابخانه هایی که از دوره ی شهریاری مهردادیکم تا پایان دوران اشکانیان بر سکه های آنان دیده می شود عبارت است از : نیسا(7) ، مهردات کرت ، هگمتانه (اکباتان و همدان) ، شوش ، سلوکیه ، رگا(ری) ، سیرینک ، مارژیان (مرو) ، تراکزیان(8) ، خاراکس ، تیسفون ، آریا(هرات) ، هراکلئا(9) ، فیلاس ، ضرابخانه ی درباری(10) و کنکوبار (کنگاور) نهاوند.
نشانه های این ضرابخانه ها ، بر سکه های مختلفی که از دوره پارتها تاکنون بدست آمده دیده می شود.
این ضرابخانه ها نشان دهنده شهرهای مهمی است که یا در دوران هخامنشیان وجود داشته و با چیرگی سلوکیها نام آنها دگرگون شده و یا سلوکیها در کنار شهرهای آباد شهر نویی با نام خود بنا کرده اند و یا پارتها که توجه بسیاری به آباد کردن کشور و یا تاسیسات نوین داشته اند آنها را بنیان نهادند.
پارتها در درازای پنج سده شاهنشاهی دارای پایتخت های پرشماری بودند که عبارت است از : نیسا که نخستین کانون فرمانروایی آنان بود ، ری را تیرداد تختگاه خود نمود و به نام پایه گذار شاهنشاهی برادرش ارشک ، آن شهر را ارشکیه نام نهاد. ارشکیه تا دو سده پایتخت پارتها بود و شاهان پارت بهار را در آن شهر می گذراندند. صددروازه یکی از مهمترین تختگاه های پارتها محسوب می گردید ، هگمتانه (همدان) جایگاه تابستانی شاهان پارت بود و تیسفون مهمترین و باشکوه ترین پایتخت پارتها بود که در آغاز مهرداد یکم آن محل را برای استقرار اردوگاه خود برگزید. تیسفون در ساحل چپ دجله و برابر شهر سلوکیه پایتخت مهم سلوکیها بود. بنابراین گزینش این محل برای پایتخت بودن از دید سیاسی و بازرگانی دارای اهمیت بسیاری بوده است. شاهنشاهان پارت معمولا زمستان را در تیسفون که دارای کاخهای باشکوه و بناها و دژها بود می گذراندند. و تاجگذاری شاهان پارت نیز در این تختگاه انجام میگرفت. تیسفون در دوره ساسانیان نیز پایتخت بوده و با ایجاد پل ها بر روی دجله و ساختمان کاخها از جمله تاق کسری و ایجاد پردیس ها زیبایی و شکوهمندی آن افزوده شد. این شهر زیبا و بی مانند با از بین رفتن شاهنشاهی ساسانی و چیرگی و تسلط تازیان رو به ویرانی نهاد.

(1)تیرداد یکم این شهر را بنا کرد ، دارا در ناحیه دره گز کنونی بوده است.
(2)یکی از پایتخت های شاهان پارت بوده است (در نزدیکی دامغان کنونی) چون این شهر دارای سددروازه بوده است به این نام خوانده میشد.
(3)ساری کنونی
(4)شهر مهمی که در نزدیکی ساری کنونی واقع بوده است.
(5)در نزدیکی دروازه کاسپین ، حدود شهرستانک کنونی واقع در دره شمال تهران
(6)شهری است بنام آپامه دختر سپیتامن ، همسر سلوکوس یکم که سلوکوس در خوار کنونی آنرا ایجاد کرد.
(7)بنابر اوستا ، نیسا یکی از جاهای سپندینه آریایی بوده است. این شهر نخستین کانون شاهان نخستین اشکانی است.
(8)این شهر در نزدیکی مشهد کنونی واقع است.
(9)شهری است که اسکندر در ناحیه ماد بنا کرد.

(10)این ضرابخانه در هنگام جنگ و حرکت لشگریان در طول راه دایر میگردید تا برحسب نیاز بتوانند سکه ضرب کند.