نویسنده جستار: گاهشمار زنان  (بازدیدها: 1618 بار)

0 هموند و 7 میهمان درحال خواندن جستار.

vatan

  • کوشاترین های امرداد
  • *
  • نوشتار: 1,616
  • امتیاز: 323
  • جنسیت : بانو
    • http://ashemvahou.persianblog.ir
گاهشمار زنان
« : 18 مارس 2015 گاه 15:03:58 »
من زنم همزاد بارون
هم نژاد كوه و تيشه
طعم شيرين يه آغوش
معني درخت و ريشه
عطر من اگه بپيچه
ذهن شعرها تازه ميشه
اگه دستامو بكارم
سبز ميشم تا هميشه...
 
بانو ملوك ضرابي (خواننده نخستين صفحه گرامافون1289-1378)

گاهشمار زنان در آذرماه

•   1 آذر 1377 «پروانه فروهر (اسكندري)» به همراه همسرش داريوش فروهر به قتل رسيد. او در 29 اسفند 1317 زاده شد.
•   22 نوامبر 1819 «جورج اليوت» (مري آن اوانز) زاده شد. وي در 22 دسامبر 1880 درگذشت. او از رمان نويسان نامي جهان است كه يكي از رمان هاي او «ميدل مارچ» نام دارد.
•   25 نوامبر (4 يا 5 آذرماه) به عنوان روز جهاني مبارزه با خشونت عليه زنان تعيين شده است. اين روز براي يادآوري اراده همگاني براي مبارزه با خشونت عليه زنان انتخاب شده است. شوراي عمومي سازمان ملل در 17 اكتبر 1999 نامگزاري اين روز را به عنوان روز جهاني تصويب كرد. اين تاريخ به سبب قتل وحشيانه خواهران ميرابال، كنشگران سياسي اهل جمهوري دومينيكن انتخاب شده است. خواهران ميرابال چهار خواهر در جمهوري دومينيكن بودند كه سه نفر از آنها در زمان مبارزه با ديكتاتوري «رافائل تروخيو» توسط عوامل او كشته شدند. «پاتريا مرسدس ميرابال (27 فوريه 1924- 25 نوامبر 1960)»، «ماريا آرژانتينا مينروا ميرابال (12 كارس 1926- 25 نوامبر 1960)» و «آنتونيا ماريا ترسا ميرابال (15 اكتبر 1935- 25 نوامبر 1960)» توسط حكومت تروخيو ترور شدند و آدلا (دده) ميرابال (خواهر چهارم) در روزي كه سه خواهرش كشته شدند، كشته نشد. خانه خواهران ميرابال اكنون به موزه تبديل شده است (1).
•   6 رمضان 1325 روزنامه ی وطن مكتوب يكي از مخدرات را به چاپ رساند كه: «آه چه شد كه فراموش كرديد ستم هايي را كه در حق ما زنان ايران مي نماييد... هر وقت مي رويم حرف بزنيم مردهامان مي گويند اين ها زن¬اند بايد حرف آنها را به عكس رفتار كرد. هر وقت آقايان عظام لوايح ما را در جرايد مي خوانند با استهزا روزنامه را دور مي اندازند و مي گويند زن ها را چه به اين فضولي ها!».
•   در آغاز آذرماه 1374 «ايران دفتري» درگذشت. وي در 1291 زاده شد و در سال 1307 در رشت در 3 نمايش موزيكال بازي كرد. او به مادر سينماي ايران نامي است.
•   «مريم زندي» نخستين زن عكاس سينما است. نخستين كار وي «صداي صحرا» در سال 1354 ارائه شد.
 از آثار او مي توان به تركمن و صحرا (مجموعه عكس،1362،تهران)، تك چهره نويسندگان در كتاب آنتولوژي داستان نويس در ايران، از 1921 تا 1991 (انتشارات ميچ واشنگتن، 1991) و... اشاره كرد (1).
•   9 رمضان 861 هجري مهري «گوهر شاد بيگم» در هرات كشته شد. وي آثار و بناهاي بسياري از خود به جاي گذاشته است. از جمله مهم ترين آنها مسجد جامع، مدرسه و خانقاه شهر هرات و مسجد گوهرشاد مشهد است كه به دستور وي ساخته شده است.
•   در آذرماه 1323 «ميمنت چوبك» نخستين بازپرس زن در ايران زاده شد. وي در سالهاي اخير نيز پس از تغييرات قانوني به عنوان نخستين قاضي زن برگزيده شد.
•   «آروانداني روي» در سال 1961 در هند به دنيا آمد. وي رمان نويس بود. نخستين كتابش به نام «خداي چيزهاي كوچك» نام داشت. او در اين نسك مسائل كاست، مذهب و سياست در هند مي پردازد.
•   «لسلي مارمون سيلكو» در سال 1948 زاده شد. وي چكامه سرا و رمان نويس سرخ پوست آمريكايي است و درمورد زندگي و سنت هاي سرخ پوستان مي نويسد.
•   14 رمضان 1310 هجري مهي «فخرالدوله» هنرمند و چكامه سراي دوران قاجار درگذشت.
•   9 آذر 1288 خورشيدي در رزنامه ی ايران نو نوشت: «چه باعث شده كه تمام راحتي ها و نعمت ها و لياقت ها و علوم و صنايع را از براي خود مي پسنديد. مي گوييد كه طايفه ی نسوان در مملكت ما هنوز قابل هيچگونه تربيت و علوم و صنايع نشده اند، آخر عدم قابليت ما را چه موقع امتحان فرموديد؟» طاهره در سال 1236 در تهران زاده شد. وي چكامه سرايي متبحر بود و مقالات بسياري در پدافند از حقوق زنان درمجله ها مي نوشت كه در آنها به خرده گيري از تعدد زوجات، طلاق، و همچنين درباره ی فوائد آموزش دختران سخن مي گفت.
•   1 دسامبر 1722 «آنالوئيزا كارش» زاده شد. وي در 12 اكتبر 1791 درگذشت. اين روزنامه نگار و چكامه ساري آلماني نخستين زن آلماني بود كه زندگي اش را به طور حرفه اي از طريق نوشتن تامين مي كرد.
•   «خاور خسروخاور» و «ايران خسروخاور» در سال 1301 خورشيدي مدرسه كوكبيه سعادت را پايه گذاري و در سال 1305 آن را به دبيرستان دگرگون كردند كه سپس تر به دبستان و دبيرستان خسروخاور تغيير نام داد كه يكي از موسسات فرهنگي بود.
•   «ملوك ضرابي (ملوك كاشاني» در سال 1270 خورشيدي زاده شد. از سيزده سالگي فعاليت هنري خود را آغاز كرد. وي خواننده ی نخستين صفحه ی گرامافون بود. وي مدتي نزد اقبال آذر آواز را فراگرفت. از ديگر استادانش «حسين طاهرزاده» و «حاجي خان ضربگير» بودند. ملوك ضرابي در سال 1378 در آپارتمان شخصي¬اش در تهران زندگي را بدرود گفت (1).
•   «جين اسمايلي» در سال 1949 زاده شد. وي داستان كوتاه نويس و رمان نويس است. جين جايزه ی پوليترز را به شوند نسك «يك هزار آكر (واحد اندازه گيري زمين)» گرفت و سپس تر از اين رمان فيلم ساخته شد. اين نسك بر محور زندگي دو زن با پدري خشن مي چرخد.
•   13 آذر 1341 اسداله علم حق راي زنان را كه در تصويب نامه ی انجمن هاي ايالتي و ولايتي ذكر شده بود قابل اجرا ندانست. در اين تصويب نامه به زنان حق انتخاب شدن و انتخاب كردن داده شده بود.
•   «موريل اسپارك» در سال 1918 زاده شد و در سال 1999 درگذشت. وي داستان كوتاه و رمان مي نوشت و در سل 1961 نامي ترين نسكش به نام «دوران شكوفايي خانم جين برودي» به چاپ رسيد كه سپس تر از روي آن فيلم ساخته شد و نيز روي صحنه ی تئاتر رفت.
•   14 آذر 1329 مجله ی جهان زنان به صاحب امتيازي «نجم الحاجيه هوشمندراد» به چاپ رسيد.
•   14 آذرماه 1290 از طرف انجمن خواتين وطن تلگرافي به مجلس فرستاده مي شود مبني بر اينكه تسليم اولتيماتوم روسيه نشوند.
•   15 آذر 1342 فروغ آذرخشي درگذشت. وي نخستين دبستان و دبيرستان دخترانه را در مشهد بنيان گذاشت. آذرخشي در سال 1283 خورشيدي زاده شد و در خانه ی شخصي خود مدرسه فروغ را پايه گذاري كرد. بسياري او را لعن و نفرين كردند. روزي شايع شد كه مي خواهند مدرسه را به آتش بكشند، آذرخشي با چند تن ديگر به پاسداري از مدرسه پرداخت كه اين كار دو سال به طول انجاميد. وي پس از 8 سال نخستين دبيرستان دخترانه را در مشهد پايه گذاري كرد.
•   16 آذرماه 1290 خورشيدي نامه اي را كه يكي از انجمن هاي زنان ايران براي زنان آزاديخواه انگلستان تلگراف كرده بود چاپ كرد. بدين مضمون كه: «دولت روسيه به ما اولتيماتوم داده مي خواهد استقلال مان را تسليم او كنيم. مردان اروپايي نسبت به استغاثه ی ما بي اعتنايند، آيا شما زنان مي توانيد به ياري ما آييد؟» كه در پاسخ آنها زنان انگليسي ابراز تاسف و همدردي مي كنند.
•   9 دسامبر 1932 «بيگم رقيه سخاوت حسين» نويسنده، منتقد مسائل اجتماعي، فيلسوف و استاد دانشگاه درگذشت. وي در سال 1880 ميلادي در منطقه ی رانگپور بنگلادش زاده شد. روز مرگ او در بنگلادش به عنوان روز رقيه مورد احترام همگان است.
•   18 آذر 1304 «مرضيه ضرابي» امتياز روزنامه ی «نسوان شرق» را گرفت.
اين نشريه نقش موثري در بيداري و روشنگري زنان گيلان ايفا نمود. فعاليت هاي فرهنگي وي از سوي برخي زنان مورد استقبال قرار گرفت و گروهي از اين زنان در روزنامه او قلم زدند كه هدف اصلي آنها بيداركردن همنوعان و جهت دادن به مسير پيشرفت¬هاي اجتماعي آنان بودند (1).
•   18 آذر 1375 نخستين اجلاس سازمان بين المللي زنان كشورهاي مسلمان در تهران برگزار شد.
•   «اني تن»، چيني الاصل، در سال 1952 زاده شد. وي رمان¬نويس است و كتابش به نام «كلوپ شادي و خوش شانسي» در سال 1989 جايزه¬ی «كتاب كشور» را از آن خود كرد، كه بعدها از روي آن فيلم ساخته شد. او در مورد نسل¬هاي مختلف زنان مهاجر چيني مي¬نويسد.
•   10 دسامبر سالگرد تصويب اعلاميه جهاني حقوق بشر است. در اين اعلاميه بر برايري حقوق زنان و مردان تاكيد شده است.
•   «ژينوس نعمت» نخستين زن هواشناس در ايران بود. براي نخستين بار در تاريخ هواشناسي ژينوس به رياست اداره¬ی تحقيقات و بررسي هاي آن شبكه برگزيده شد. او از نخستين دختراني بود كه در رشته¬ی رياضي نام نويسي كرد.
او در تاريخ 6 دي ماه 1360 به جرم بهايي بودن به شكل نامشخصي اعدام شد (2).
•   «پروين برزين» از نخستين زناني است كه به حفاري¬هاي باستان¬¬شناسي پرداخت. وي در رشته¬ی باستان شناسي در سال 1336 از دانشگاه تهران فارغ التحصيل شد و تحصيلات خود را در آمريكا ادامه داد.
در سال 1339 از آمريكا به ايران بازگشت و تا پايان نيمه نخست سال 1352 موزه¬دار بخش اسلامي موزه ايران باستان بود. شش هزار اثر قديمي زيرنظر ايشان نگهداري ميشد. او سپس به عنوان معاون سرپرستي و فرنشين موزه آزادي تا پايان سال 1355 خدمت كرد و آنگاه معاونت بخش آموزش سازمان حفاظت آثار باستاني به او سپرده شد. او به عنوان نخستين زن باستان¬شناس ايراني، دو بار در حفاري شركت نمود. سال 1352 در حفاري علمي موسسه باستان¬شناسي بريتانيا در پاسارگاد و در سال 1353 نيز هموند هيات حفاري باستان¬شناسي در تخت جمشيد بود. از بانو پروين برزين 30 مقاله تحقيقي درباره باستان¬شناسي و تاريخ هنر ايران در مجله¬هاي سخن، هنر مردم، بانك ملي و نشريه اداره كل موزه¬ها بين سالهاي 1340-50 به چاپ رسيده است. شوربختانه بانو پروين برزين در سال 1382 در سكوت كامل رسانه¬ها فوت كردند (3).
•   27 رمضان 1324 هجري مهي «نورالهدي منگنه» دبير جمعيت نسوان وطنخواه براي برگزاري اكابر براي زنان با اجازه¬ی محرمانه از نظميه نمايشي در منزل خود ترتيب داد، ولي با يورش ماموران روبه رو شد.
•   «تاتيانا تولستايا» در سال 1951 در روسيه زاده شد. وي داستان كوتاه مي¬نويسد. او از خانواده¬ی تولستوي است كه در دوران «گلاس نوست» در شوروي آغاز به نوشتن كرد و موضوع بيشتر رمان¬هايش آدم¬هاي حاشيه¬اي هستند كه از هازمان خود منزوي شده¬اند. نخستين نسك او در سال 1989 به نام «روي ايوان طلايي» به چاپ رسيد.
•   «باربارا تاكمن» در سال 1912 زاده شد و در سال 1989 درگذشت. وي تاريخدان بود و دو بار جايزه¬ی پوليترز را از آن خود كرد و به شوند كتاب¬هاي «تفنگ هاي ماه اگوست» و «استيل ول و تجربه¬ی آمريكايي در چين: 1911-1945».
•   «شوكت الملوك شقاقي» نقاش بود و زير نظر كمال الملك به فراگرفتن نقاشي پرداخت. وي مدتي در هنرستان بانوان كه خواهرش آن را اداره مي كرد به تعليم نقاشي پرداخت. وي در خامه دوزي نيز مهارت بسيار داشت.
•   «هاجر تربيت» در 1285 خورشيدي در تركيه زاده شد. وي در تبريز با گردآوري دانش آموزان سه مكتبخانه موفق شد دبستاني به سبك جديد بر پا كند و سپس به پايه¬گذاري دبيرستان براي دختران پرداخت. او در سال 1342 نماينده¬ی مجلس شد.
او از نخستين زنان نماينده مجلس شوراي ملي بود. وي در نشريه حزب زنان ايران نيز فعال بود و به نمايندگي از طرف حزب زنان ايران در مجامع بين المللي سخنراني¬هايي كرده بود. هاجر تربيت در سال 1322 شوراي زنان را به همراه فاطمه سياح و صفيه فيروز پايه¬گزاري نمود و پيش از آن نيز به سال 1314 كانون زنان را پايه¬گزاري كرده بود. پس از آنكه رضا شاه در سال 1318 دستور داد تا فرنشيني (رياست) آموزشگاه¬هاي خارجيان برعهده¬ی ايرانيان باشد وي به فرنشيني دبيرستان نوربخش (مدرسه آمريكايي¬ها) منصوب شد (4).
•   «گريس هاپر» رياضيدان اهل نيويورك در سال 1906 زاده شد و در سال 1992 درگذشت. وي از نخستين برنامه ريزان كامپيوتر در جهان است.
گريس هاپر نخستين زبان برنامه¬نويسي را در سال¬هاي دهه 1950 براي رايانه¬هاي مارك1 و يونيواك1 اختراع كرد و نخستين مترجم (كامپايلر) را ساخت. از وي به عنوان زني كه در پروژه طراحي و ساخت زبان كوبول (COBOL) در كنار چارلز فيليپس پيشتاز بوده، ياد مي¬شود. وي نخستين زني بود كه درجه دكتراي رياضي را در دانشگاه يل (Yale) دريافت كرد و نيز به عنوان پيرترين افسر در خدمت نيروي دريايي آمريكا بود (5).
•   27 آذر 1330 مجله ی «زن مبارز» توسط كبري صارمي منتشر شد.
•   3 شوال 1337 «مريم عميد(مزين السلطنه)» درگذشت. وي در دوران مشروطيت در تهران انجمني بنام شكوفه پايه¬گذاري كرد. اين انجمن توانست در مدت پنج هفته حدود 5000 هموند زن پيدا كند. ارگان اين انجمن مجله¬ی «شكوفه» يود كه در سال 1292 خورشيدي به صاحب امتيازي مريم عميد به چاپ رسيد. وي دو مدرسه¬ی دخترانه را نيز پايه¬گذاري كرد كه يكي از آنها را در سال 1330 هجري مهي به نام مدرسه¬ی «مزينيه» بنياد نهاد و در سال 1332 هجري مهي نيز شعبه «دارالمعلم و صنايع مزينيه» را پايه¬گذاري كرد.
•   در آذرماه 1301 خورشيدي مدرسه دخترانه عفتيه دولتي شد. عفتيه نخستين مدرسه¬ی دخترانه بود كه دولتي شد. اين مدرسه را «سكينه عفت آغازي» در سال 1339 هجري مهي در منزل شخصي خود پايه¬گذاري كرد. وي از زنان فاضل و معارف¬پرور بود.
•   28 آذرماه 1290 خورشيدي روزنامه¬ی ايران نو در مقاله¬اي تحت عنوان اصفهان نوشت كه زنان اصفهان هيات نسوان را به وجود آورده¬اند و به منظور بهبود وضع زنان تظاهراتي راه انداخته¬اند.
•   «ان تايلور» در سال 1941 زاده شد. وي رمان نويس است. كتاب او به نام «توريست اتفاقي» در سال 1985 به فيلم درآمد كه شهرت بسياري پيدا كرد. نسك ديگرش به نام «درس نفس كشيدن» در سال 1988 جايزه ی پوليترز گرفت.

(1). ويكي پديا
 (2). شما دسترسی دیدن پیوندها راندارید. نام نویسی یا درونشد
(3). شما دسترسی دیدن پیوندها راندارید. نام نویسی یا درونشد
(4). شما دسترسی دیدن پیوندها راندارید. نام نویسی یا درونشدهاجر-تربیت/
(5). ويكي پديا



وطن نام تو نام نامداران
همه فصل تو بادا نوبهاران
وطن سبزی سپیدی سرخ گونی
مبادا دشمنت را جز زبونی

 

گروه امرداد

تارنما تالارها امردادنامه

تالارها

فایلخانه گاهشمار اساسنامه امرداد جستجو

گوناگون

یاری امرداد اسناد خلیج فارس

تارنماهای همسو

خبرگزاری میراث فرهنگی تاریخ فا هفته نامه امرداد