نویسنده جستار: قلمکار و پارچه های منقوش چاپي  (بازدیدها: 1504 بار)

0 هموند و 2 میهمان درحال خواندن جستار.

vatan

  • کوشاترین های امرداد
  • *
  • نوشتار: 1,616
  • امتیاز: 323
  • جنسیت : بانو
    • http://ashemvahou.persianblog.ir
قلمکار و پارچه های منقوش چاپي
« : 22 نوامبر 2009 گاه 17:47:55 »
قلمکار و پارچه های منقوش چاپی

روش رنگ کردن پارچه هایی که ما قمکار می نامیم و به وسیله چند مهر و رنگ تثبیت کننده انجام میشود به طوریکه پژوهشگران می گویند از هند سرچشمه می گیرد و تاریخ آغاز آنرا سده چهارم پیش از زایش مسیح حدس میزنند. در سالنامه های چینی مربوط به 140 سال پیش از زایش مسیح گفته شده که این قبیل پارچه ها از هند به چین وارد میشده است. در سده های نخستین میلادی «استرابو» مورخ رومی به ما آگاهی میدهد که پارچه های چاپ شده رنگی از هند به اسکندریه وارد میشده است و تا سده چهارم میلادی از پارچه هایی که در مصر یافت شده چنین برمی آید که این پارچه ها از هند به مصر وارد میشده است. در دوره ساسانیان پارچه های چاپ شده رنگین در ایران متداول شد و جز یکی از تکنیک های پایه آرایش پارچه های پشمی و ابریشمی درآمد.
در اروپا از آغاز رنگ کردن پارچه ها و چاپ کردن نقوش روی آنها تنها روی سطح پارچه اثر می گذاشت و به تارو پود پارچه نفوذ نمی کرد ولی در کشورهای خاورزمین به ویژه ایران این نقوش کاملا جذب پارچه میشد. سه روش برای آراستن پارچه ها و تهیه قلمکار و چیت در خاورزمین به ویژه در ایران رواج داشته و دارد :
1-   یک روش این است که رنگرز  نخست یک نوع موم یا ماده صمغی را روی سطح پارچه در جاهایی که نمی خواهد رنگ بخورد مهر میزند و چون پارچه را رنگ می کند بخش هایی که نگهدارنده صمغی یا مومی ندارند به رنگ موردنظر در می آیند و این روش را چندبار برای رنگ های بعدی ادامه می دهند و برخی وقتها می توان رنگ هایی را روی رنگ های پیشین به کار برد و سرانجام انواع رنگ های گوناگون روی پارچه را به دست آورد. این روش تا امروز هم برای برخی طرح ها در ایران به کار می رود.
2-   در روش دوم رنگرز نخست یک ماده تثبیت کننده مانند زاج ، زاج سیاه و یا عصاره ی گیاهان را روی پارچه مهر می زند و پارچه را سپس با رنگ های معینی رنگ می کند. طرح ها در جاهایی که ماده تثبیت کننده با مهر روی پارچه خورده پدیدار میشود و با شستن ، رنگ ها از بخش های دیگر پارچه پاک می شود. این روش مهمترین و معمول ترین روش است که امروزه در ایران موردبهره به ویژه در قلمکارهاست.
3-   در روش سوم رنگرز مستقیما رنگ را با مهر روی پارچه چاپ می کند. برخی از رنگ های طبیعی کهن و برخی از رنگ های شیمیایی جدید را بدین روش می توان بکار برد.
 روش قلمکار سازان امروزی در یزد و اصفهان و کاشان روش نامی به «چهار رنگ» است. در این روش نقشه با دقت به بخش های مختلفی بخش بندی میشود همانند : تکه وسط ، حاشیه ، گوشه و ... تا به رنگرز اجازه دهد که کمینه تکه های بزرگی را در یک بار چاپ کند. چون همه ی پارچه را با چهار رنگ مشکی ، قرمز ، آبی و زرد رنگ می کنند.
برای انجام کار چاپ کردن گل ها و نقوش روی پارچه نخست می بایست که پارچه موردنظر را آماده کنند. برای تهیه پارچه قلمکار انواع پارچه های سفید پنبه ای و ابریشمی را میشود به کار برد. هر اندازه پارچه خوش بافت تر و لطیف تر باشد فرآورده باارزش تر و مرغوبتر خواهد شد.
نخستین کار در آماده ساختن پارچه موردنظر که آن را به اصطلاح «دندانه کردن» می گویند این است که آهار پارچه را بگیرند برای این کار پارچه را در آب صاف شیرین خیس می کنند و مدتی می گذارند تا آهار آن به کلی گرفته شود و برای اینکه این کار کاملا با موفقیت همراه باشد از «آسیل» یا محتویات شکمبه گوسفند بهره می برند یعنی آسیل را در ظرفی که از آب پر کرده و پارچه را در آن خیسانده اند می کنند تا پارچه خوب آغشته شود و نوعی تخمیر به وجود آید.
سپس پارچه را در آب شیرین می شویند و برای «مازو کردن» آماده می کنند. هنگامی که پارچه را مازو می کردند آماده برای پذیرفتن رنگ ها و نقش هایی خواهد شد که روی آن می زنند. برای مازو کردن پارچه را در محلولی که درآن پوست انار و مازوی ساییده و گزبار (نام علفی است) ریخته اند فرو میبرند و خوب می خیسانند و پس از اینکه مواد لازم به جسم پارچه رفت آن را می خشکانند. پس از مازو کردن رنگ پارچه کمی زرد می شود و برای گرفتن زردی پارچه و رسانیدن آن به کمترین میزان ، آن را در آب شیرین می شویند و خشک می کنند. سپس در کارگاه استاد رنگرز پارچه را قالب زنی و مهر می کند.
معمولا برای منقوش کردن قلمکارها از چهار مهر یا قالب یا چهار رنگ بهره برده میشود که به ترتیب عبارت از سیاه ، قرمز ، آبی و زرد است.
رنگ سیاه از آمیزه زاج سیاه و زنگ آهن ، رنگ قرمز از محلولی از کتیرا و زاج سپید و رناس ، رنگ آبی از آمیزه ای از نیل بنگاله و نیل پرطاووسی هر یک به نسبت پنجاه درسد و 5 درسد اسیدسولفوریک و رنگ زرد از ترکیب پوست انار و زاج سپید یا اسپرک با زاج سپید تشکیل می شود.
در آغاز استاد رنگرز با آغشتن مهر یا قالب سیاه به مایع ویژه زاج سیاه و زنگ آهن سرتاسر پارچه را با نقش های لازم پر می کند. پس از زمانی که رنگ سیاه بر روی پارچه خشک شد رنگ قرمز را با قالب های قرمز روی پارچه می زند ، سپس آن را در آب شیرین شسته و در دیگی که محلول مغز روناس و پوست انار در آن ریخته است می جوشاند. رناس سودمندی اش این است که با زاج سیاه یک رنگ مشکی براق و با زاج سپید رنگ قرمز خوش رنگی تولید می کند. کار جوشاندن گامه نخست (مرحله اول) را که دو رنگ سیاه و قرمز را روی پارچه تثبیت می کند در اصفهان اصطلاحا «پاتیلی» می گویند. گرمای این پاتیل که در آن پارچه را می جوشانند در آغاز 70 درجه است و کم کم گرمای آن را تا یکسد درجه بالا می برند تا در اثر واکنش های شیمیایی زاج های سپید و سیاه و روناس با هم آمیخته شده و رنگ سیاه و قرمز دلخواه را به دست آورد.
سپس پارچه را از پاتیل بیرون آورده و ظرف چند روز چندین بار در رودخانه شستشو می دهند و در آفتاب پهن می کنند تا زمینه آن به رنگ سپید یا کرم درآید و دو رنگ سیاه و قرمز به طور ثابت روی پارچه پدیدار شود. سپس پارچه را دوباره به کارگاه می آورند و استاد رنگرز با قالب های آبی و زرد نقوش مربوطه را در روی پارچه نقش می کنند و سپس قلمکار را برای بار دوم به رنگرزخانه می برند و در آب می جوشانند و در این هنگام رنگهای آبی و زرد پدیدار می شود و هنگامی که در آفتاب می نهند و خشک میشود کاملا رنگ آنها به صورت پررنگ و درخشان پدیدار میشود و بدین روش پارچه های قلمکار و چیت و سایر پارچه های پشمی و ابریشمی موردنظر با نقش دلخواه تهیه می گردد.
نخستین باری که اصطلاح قلمکار را در نوشته ها می بینیم در زمان صفویه و هنگامی است که پنجاه نوع پارچه از ایران به حاجی طرخان (هشترخان) در روسیه وارد میشود.

برگرفته از نسک «سهم ارزشمند ایران در فرهنگ جهان» (پاره نخست) / نوشته : عبدالحمید نیرنوری / انتشارات : انجمن آثار و مفاخر فرهنگی / چاپ نخست سال 1375
وطن نام تو نام نامداران
همه فصل تو بادا نوبهاران
وطن سبزی سپیدی سرخ گونی
مبادا دشمنت را جز زبونی

maryamdolati

  • هموند
  • *
  • نوشتار: 1
  • امتیاز: 1
  • جنسیت : بانو
پاسخ : قلمکار و پارچه های منقوش چاپي
« پاسخ #1 : 28 فوریه 2018 گاه 11:07:53 »
بسیار عالی و زیبا
مرسی بابت این اثر هنری دوست عزیز یه مطلب از چاپ پارچه براتون میزارم اگر تمایل داشتید مطالعه کنید

در چاپ دیجیتال روی پارچه که به سابلیمیشن ‏‎ (sublimation)‎معروف است می توان بر روی انواع ‏پارچه در ابعاد کوچک و بزرگ طرح ها و تصاویر مورد نظر را چاپ کرد.‏ بهره مندی از طرح و نقش و تصاویر جذاب بر روی پارچه ها همواره مد نظر تولید کنندگان و مصرف ‏کنندگان پارچه و صنایع مرتبط با آن، مثل پوشاک و عرصه تبلیغات، بوده است.‏‎ ‎در دستگاه های چاپ دیجیتال امکان چاپ انواع تصاویر، نقوش و طرح ها بر روی پارچه فراهم است. پارچه های مناسب برای ‏چاپ دیجیتال پارچه هایی هستند که دارای درصد پلی استر بالا (حداقل 70 درصد) و رنگ های روشن ‏باشند. ‏

چاپ روی پارچه درون دستگاه‌های چاپ دیجیتال فضای خارجی، بر روی قطعات برش خورده از پارچه (شیت) و ‏یا به صورت رولی، تا عرض 160 سانتی متر صورت می گیرد. در این دستگاهها چاپ پارچه با کیفیت بالا ‏در رنگ و رزولوشن صورت می گیرد و حتی چاپ عکس با کیفیت بالا هم در این شیوه امکان پذیر است. ‏معمولا پیش از انجام عملیات چاپ روی پارچه، کیفیت چاپ بر روی نمونه پارچه تست می شود.‏

چاپ روی پارچه برای انواع لباس، پرده، فرش های مخصوص، و به عنوان مدیای تبلیغی در بیلبردها، ‏لایت باکس ها، و دیگر سازه های تبلیغاتی در فضاهای داخلی و خارجی به کار می رود.‏

انواع چاپ پارچه از لحاظ مقیاس تبلیغاتی

در مدل تبلیغاتی تنها از یک سیلک استفاده نمی شود زیرا حجم سفارش مشتری بالا می باشد.

1) چاپ روی پارچه با جوهر UVکیفیت بالا
2) چاپ روی پارچه با جوهر سابلیمیشن
3) چاپ روی پارچه با جوهر لاتکس
4) چاپ روی پارچه با جوهر indoor تبلیغاتی
5) چاپ روی پارچه با جوهر اکوسالونت
6) چاپ روی پارچه با جوهر سالونت

تعاریف هر کدام از قسمت ها در سایت ذکر شده است

انواع چاپ پارچه از لحاظ مقیاس صنعتی

چاپ پارچه بسیار به کیفیت مواد اولیه بستگی دارد بالابودن کیفیت پارچه سبب می شود فرایند چاپ نیز با کیفیت طی شود. در این نوع چاپ طرح به صورت برگردان بر روی یک کاغذ چاپ می شود و برروی پارچه منتقل می شود.

دو نوع سابلیمیشن وجود دارد:

1- یکی اینکه پارچه بر روی دستگاه چاپ پارچه قرار می گیرد و بعد از آن کلندر پخش می شود که رنگ به وضوح برسد.

2- مورد دوم بر روی کاغذ چاپ می شود و به صورت بر گردان بر روی تی شرت یا پارچه مدنظر با اتو پرس می شود.

چاپ روی پارچه با جوهر UV کیفیت بالا

ویژگی چاپ با جوهر UV :

در چاپ روی پارچه با جوهر یووی به منظور پخت جوهر یووی از اشعه فرابنفش استفاده می شود. دراین مدل چاپ پارچه پس از این که جوهر یووی بر روی پارچه پخش می شود سریع در معرض نور فرابنفش قرار می گیرد. این امر یکی از تفاوت های عمده بین این مدل چاپ با چاپ پارچه سابلیمیشن و اکوسالونت به شمار می رود. این نوع چاپ روی پارچه به دلیل اینکه دارای جرم است عموما به صورت برجسته است.

مزایای چاپ با جوهر UV :

1) خشک شدن سریع چاپ بر روی پارچه
2) قابلیت چاپ بر روی متریال سخت و نرم
3) انعطاف پذیری بالای جوهر یو وی در برابر ترک خوردگی
4) چسبندگی قوی بر روی هر گونه متریال
5) بوی کم و دوستدار محیط زیست
6) مقاوم در برابر الکل
7) بیش از سه سال ماندگاری چاپ

ابعاد چاپ با جوهر UV :

این نوع چاپ بر خلاف سایر چاپ ها در بسترهای متفاوت انجام می شود. چاپ یووی بر روی هر سطح واندازه ای قابلیت اجرا شدن را دارد.

انواع دستگاه های که به منظور این کار استفاده می شودعبارتند از:

1) فلت بد: چاپ بر روی اجسام تخت
2) رول به رول: چاپ به صورت بسته بندی و رولی
3) ترکیبی یا هایبرید: چاپ به صورت همزمان به دو صورت فلت بد و رول به رول

کاربرد چاپ با جوهر UV :

این گونه چاپ ها عموما بر روی اجسام سخت و نرم قابلیت اجرا شدن را دارد. به عنوان مثال شما از چاپ یو وی در چاپ پارچه و در چاپ اجسام سخت مثل کاشی و سرامیک می توانید بهره ببرید. چاپ بر روی قاب گوشی یکی از مزایای جدید این چاپ به شمار میرود. چاپ بر روی پارچه با جوهر یووی با دستگاه های فلت بد پرینتر به صورت بافت پارچه ای به نظر می رسد. همچنین از این نوع چاپ به منظور ایجاد طرح بر روی چرم طبیعی و مصنوعی می توان بهره گرفت.

چاپ روی پارچه با جوهر سابلیمیشن

ویژگی چاپ با جوهر سابلیمیشن :

سابلیمیشن به معنی تصعید می باشد در این نوع چاپ با درجه حرارتی نزدیک به 200 درجه ثابت می شود. نکته بسیار مهم این است که در هر زمان وهر درجه حرارت ، طیف های مختلفی از رنگ استفاده می شود.

مزایای چاپ با جوهر سابلیمیشن :

1) پس از تثبیت دارای رزولیشن بالا
2) مقاوم در برابر نور آفتاب
3) مقاوم در شستشو
4) ثبات در چسبندگی بالا

ابعاد چاپ با جوهر سابلیمیشن :

پارچه ها عموما به صورت رولی و به صورت مستقیم در این فرایند چاپ قابلیت اجرا دارند.
کاربرد چاپ با جوهر سابلیمیشن :
این نوع چاپ به دو دسته تقسیم می شود:

روش اول :

تصویر به صورت عکس برگردان بر روی کاغذ مخصوص ترانسفر چاپ می شود. سپس بر اثر حرارت به گاز تبدیل وبخارات جوهر از سطح کاغذ به سطح نهایی منتقل می شود. این روش بسیار برای اجسامی که امکان چاپ مستقیم برروی آن ها وجود ندارد مناسب است. به عنوان مثال لیوان، بشقاب، سرامیک و پازل از این نمونه ها به شمار می روند.

روش دوم :

چاپ به صورت مستقیم صورت می گیرد. چاپ رول پارچه از این نمونه به شمار می رودو. این کار به واسطه دستگاه پلاتر انجام می شود و سپس نورد حرارتی موجب تثبیت رنگ می شود. به عنوان مثال چاپ کاغذ دیواری، چاپ بر روی پارچه، رومبلی و سایر موارد دیگر از این نوع چاپ به شمار می روند.

چاپ روی پارچه با جوهر لاتکس

ویژگی چاپ با جوهر لاتکس :

جوهری با پایه آب است و برای استفاده از این جوهر نیاز به تهویه خاصی نیست. از همین رو در فضاهای داخلی استفاده های اساسی ازاین نوع جوهر می شود. این نوع جوهر یکی از دوستداران محیط زیست به شمار می رود.

مزایای چاپ پارچه با جوهر لاتکس :

1) رنگ شفاف
2) کیفیت بسیار بالا
3) چسبندگی لحظه ای
4) دمای کم برای چاپ

ابعاد چاپ با جوهر لاتکس :

چاپ در ابعاد گوناگون با استفاده از این نوع جوهر و دستگاه های مخصوص به این منظور استفاده می شود.

کاربرد چاپ با جوهر لاتکس :

1) چاپ بر روی بنر
2) چاپ بر روی فلکسی
3) چاپ بر روی پارچه های معمولی
4) چاپ بر روی پرچم
5) چاپ بر روی بوم
6) چاپ بر روی بنرهای پلی اتلین
7) چاپ بر روی تابلوهای تبلیغاتی
8) چاپ بر روی رول آپ
9) چاپ بر روی پاپ آپ
10) چاپ بر روی کاغذ پوستر و عکس
11) چاپ بر روی برچسب شیشه ای
12) چاپ بر روی کاغذ

چاپ با جوهر اکوسالونت

ویژگی چاپ با جوهر اکوسالونت :

نسل جدیدی از جوهر های سالونت به شمار می آید. این جوهر در مقایسه با جوهر سالونت بوی کمتری دارد از همین رو مانع از اسیب دیدگی به هد ها می شود و نازل های هد را دیرتر خراب می کند. این جوهر نیاز به گرمای بیشتری برای آماده سازی دارد. این جوهر درمقایسه با جوهر سالونت گران تر و با کیفیت تر به شمار می رود. همچنین چاپ براق تر ی در مقایسه با جوهر سالونت ارائه می دهد.
دلیل این امر ریز بودن قطرات جوهر افشان شده است.

مزایای چاپ با جوهر سالونت :

1) ثبات نوری بالا
2) ضد آب
3) چاپ روی سطح غیر جاذب آب
4) رزولیشن بالا
5) قیمت مرقون به صرفه

ابعاد چاپ با جوهر اکوسالونت :

ابعاد متفاوت پارچه از مزایای دیگر چاپ با این نوع جوهر
1) قابلیت چاپ بر روی هر دونوع فضای داخلی و بیرونی
2) داشتن کیفیت در حد خانواده های پلاتر ها در فضای با فاصله دور

کاربرد چاپ با جوهر اکوسالونت :

1) چاپ بر روی سی دی
2) کاغذ دیواری های ضد آب
3) چاپ نقوش بر روی پارچه

چاپ روی پارچه با جوهر سالونت

ویژگی چاپ با جوهر سالونت :

این نوع جوهر به دلیل اینکه بوی بسیار خاصی دارد در محیط ها سربسته گزینه مناسب به شمار می رود. از همین رو استفاده از این جوهر نیاز به تهویه هوای بسیار قوی دارد.
این جوهر بسیار کم قیمت و دارای ماندگاری بالای است. از همین رو برای چاپ بنر های تبلیغاتی بسیار از این نوع جوهر استفاده می شود.

مزایای چاپ با جوهر سالونت :

1) شادابی چاپ
2) بدون نازل گرفتگی
3) بی ضرر برای سلامتی
4) ثبات طولانی

ابعاد چاپ با جوهر سالونت :

این گونه چاپ ها عموما در ابعاد گسترده به منظور چاپ بنر مورد استفاده قرار می گیرد.

کاربرد چاپ با جوهر سالونت :

چاپ بر روی بنر های با فاصله کمتر از یک متر گزینه مناسبی برای این گونه چاپ ها به شمار می آید.

سورس : چاپ روی پارچه خانه طراحان سام

 

گروه امرداد

تارنما تالارها امردادنامه

تالارها

فایلخانه گاهشمار اساسنامه امرداد جستجو

گوناگون

یاری امرداد اسناد خلیج فارس

تارنماهای همسو

خبرگزاری میراث فرهنگی تاریخ فا هفته نامه امرداد