نویسنده جستار: فیزیك موسیقی  (بازدیدها: 2273 بار)

0 هموند و 1 میهمان درحال خواندن جستار.

lotr

  • کوشاترین های امرداد
  • *
  • نوشتار: 1,204
  • امتیاز: 654
  • جنسیت : آقا
فیزیك موسیقی
« : 24 نوامبر 2009 گاه 18:35:53 »
فیزیك موسیقی


صوت موسیقی یا نت ، صوتی است كه از ارتفاعهای منظم تشكیل شده است و اثر خوشایندی بر گوش انسان دارد.
صوتی را كه می‌شنویم به خصوصیتهای گوش و ساز و كار شنوایی و نیز ویژگی‌های فیزیكی صوت بستگی داد. صوتی را كه انسان با دستگاه شنوایی خود درك می‌كند، بر حسب سه مشخصه بلندی ، ارتفاع و طنین بیان می‌كنند.

تار مرتعش
هنگامی كه یك تار را مرتعش می‌كنیم، تنها هماهنگ اول آن ایجاد نمی‌شود. بلكه هماهنگهای دیگر آن نیز بوجود می‌آیند. از برهمنهش این هماهنگها یك موج مركب ایجاد می‌شود. آنچه ما پس از مرتعش كردن یك تار می‌شنویم، از این موج مركب ایجاد می‌شود. اگر موج صوتی حاصل از پیانو و ویولون را با هم مقایسه كنیم و در هر دو مورد فركانس صوت اصلی 440 باشد، تعداد و دامنه هماهنگهایی كه در ساختن این موج مركب سهیم هستند، متفاوت خواهد بود. در نتیجه اگر شكل موج مركب حاصل را رسم كنیم باهم فرق خواهند داشت.

مشخصه‌های صوت
طنین
طنین صوت به شكل موج مركب بستگی دارد. یعنی طنین به نوع ، تعداد و دامنه‌های هماهنگهایی كه ایجاد شده‌اند، وابسته است.

ارتفاع
ارتفاع صوت با فركانس موج اصلی كه موج مركب از آن ساخته می‌شود، تعیین می‌شود.

بلندی
بلندی صوت به شدت صوت و خصوصیتهای شنونده بستگی داد.

توصیف صوت موسیقی
فاصله موسیقی

نسبت فركانس دو نت را فاصله موسیقی می‌نامند. تجربه نشان داده است كه هر فاصله‌ای برای انسان خوشایند نیست. به همین خاطر صوت موسیقی از سایر اصوات متمایز می‌گردد. لازم به ذكر است كه این احساس خوشایند نسبت به صوت موسیقی فقط مختص انسان نیست، بلكه سایر موجودات زنده نیز نسبت به آن حساسیت نشان می‌دهند. بگونه‌ای كه اثرات صوت موسیقی بر اعمال موجودات زنده در بسیاری از مسائل تجربی مشاهده شده است.

گام موسیقی
گام موسیقی مجموعه‌ای از چند نت است كه فاصله آنها برای گوش خوشایند است. گامهای متفاوتی در موسیقی وجود دارد.

گام طبیعی :

گام طبیعی از هشت نت do2 , re , mi , fa , sol , la , si , do2 تشكیل شده است كه فاصله آنها از یك نت مبنا (do2) كه كمترین فركانس را دارد به صورت زیر است.
1. (Si) نسبت به (do1) مثل 15 به 18 است.
2. (la) نسبت به (do1) مثل 5 به 3 است.
3. (Sol) نسبت به (do1) مثل 3 به 2 است.
4. (fa) نسبت به (do1) مثل 4 به 3 است.
5. (mi) نسبت به (do1) مثل 5 به 4 است.
6. (re) نسبت به do1 مثل 5 به 4 است.
7. (do2) نسبت به (do1) برابر 2 است.
فركانس do2 دو برابر فركانس do1 است و اكتاو do1 نامیده می‌شود. اگر do2 را نت مبنا بگیریم، با رعایت فاصله فوق می‌توانیم گام دوم را بسازیم. به همین ترتیب می‌توان بر مبنای do3 كه اكتاو do2 است، گام سوم را ساخت و به همین ترتیب ادامه داد.


منبع :
متن از firstbook.mihanblog.com
به نام آنکه شب را به روز تبدیل میکند تا کودکی از هراس به آرامش برسد. (لتر)

اگر همه انسانها يكسان بينديشند و تنها يك تن با نظر همه مخالف باشد ، كار عموم در خاموش كردن اجباري آن يك تن به همان اندازه نارواست كه ،‌اگر او قدرت داشت و نوع بشر را به زور خاموش مي كرد(میل)

dara_babak

  • گرداننده این انجمن
  • *
  • نوشتار: 2,715
  • امتیاز: 788
پاسخ : فیزیك موسیقی
« پاسخ #1 : 30 نوامبر 2009 گاه 16:08:02 »
درود

با سپاس از هموند تلاشگر و هنر دودوست، لتر گرامی،

در مطالب بیان شده در مقاله ی بالا، چند نکته وجود دارد، که باید بر ان افزوده و اصلاح  شود.

نخست انکه در صدا گذاری نتهای فرعی ، ( دیز ها و بمل ها) صداهای  i (برای دیزها) و e ( برای بمل ها)
بصورت قراردادی به کار برده است و تنها در صدادهی نتها کاربرد دارد، و نام نتها محسوب نمی شود.
برای مثال :   Do  , Di , Re , Ri ... نتی به نام Di   و یا Ri  وجود ندارد، و تنها در هنگام خواندن اینگونه نگاشته شده است تا  بین نت فرعی با نت اصلی، تفاوت حاصل بیاید، و
و
نام حقیقی نتها مثلا، نتی که Di نوشته شده است، نت دو دیز (#Do یا #C) است.  و  نتی که Ri نوشته شده است ( ر دیز - #Re - یا #D ) است.
 و نیز همین حالت در نتهای پایین رونده یا بمل ها وجود دارد.

نکته ی بعد اینکه:
 در تعریف خصلتها یا مشخصات صوت، سه مورد نگاشته شده است که یک مورد آن از قلم افتاده است و در واقع صوت دارای چهار خصلت است،
و اگر اینجا طنین را ، زنگ یا رنگ بیانگاریم، آنگاه خصلت چهارمی که از قلم افتاده است، همانا کشش صوت است ، که مدت زمانی است که یک صوت یا یک نت شنیده میشود.

 و نکته آخر اینکه:
 تعریفی که برای گام ، بیان شده است، تعریفی ناقص است،
بدین معنا که، گام  از توالی ، پی در پی و البته به ترتیب، چند نت،  به دنبال هم ، به وجود میآید، و نه آنگونه که بیان شده است: مجموعه ای از چند نت !!

 و تعریف کاملتر گام ، این است:
گام عبارت است  از صداها یا نت هایی که بطور متصل میان فاصله ی اکتاو  قرار دارند. گام به ردیف منظم صداها گفته میشود، مثلا، گام "دو"- Do باید از نت "دو" شروع شده و پس از پیمودن منظم درجات پی در پی به اکتاو ( هشتم) برسد.

این تعریفی که این مقاله برای گام بیان کرده است، در واقع تعریف ملودی ( آهنگ) است و نه تعریف گام.

و نیز در مورد، گام طبیعی  که مثال زده است، در واقع گام طبیعی Do - دو می باشد.
 و نه کلا تعریف گام طبیعی.


سپاس _ بدرود
دارا_ بابک
پاید کشور به فره اش جاودان         ایرانیان   پیوسته   شادان          همواره یزدان بود او را نگهبان                                                                                                        خداوند نگهدار ایران باد                                 باشد که سراسر کیهان را صلح و آرامش فرا گیرد

lotr

  • کوشاترین های امرداد
  • *
  • نوشتار: 1,204
  • امتیاز: 654
  • جنسیت : آقا
پاسخ : فیزیك موسیقی
« پاسخ #2 : 30 نوامبر 2009 گاه 18:28:29 »
درود

با تشکر از دارایایک گرامی برای اشاره های خوبشان .

من برای تکمبل تعریف مشخصه های صوت متن زیر را یافتم و دیدم کاملتر میباشد.

مشخصه های صوت از دیدگاه موسیقایی :


صدا از نظر یک موسیقیدان و تا آنجا که در بحث تئوری موسیقی به بررسی آن پرداخته میشود , دارای 4 مشخصه میباشد:
1 - نواک (زیر و بمی *)
2 - دیرند
3 - شدت
4 - طنین و رنگ


نواک (ارتفاع)

روشن است که صداهای موسیقایی میتوانند در سطوح مختلف زیر و بمی حاصل شوند , مثلا میدانیم صدای اصلی مردان از صدای زنان یا کودکان "کلفت" تر و بم تر است و صدای کودان نسبت به مردان "نازک" تر و زیرتر است.
در سازهای سیمی سیمهای کوتاه تر (و سبک تر) زیرتر و سیم های بلندتر بم تر صدا میدهند
در ساز های بادی (لوله های صوتی) هر قدر لوله درازتر باشد صوت حاصل از آن بم تر است و بلعکس.
در خط موسیقی , نشانه ای که نواک صوت را بیان میکند حامل نام دارد


دیرند

دیرند یعنی "زمانی" که هر صدای موسیقایی ادامه میابد.
روشن است که یک آهنگ موسیقایی از صداهایی تشکیل شده که غالبا ارزش هی متفاوت زمانی دازند .
در خط موسیقی دیرند ها متفاوت با اشکال مختلف نمود پیدا میکنند.


شدت (بلندی)

صداهای موسیقی ممکن است نسبت به یکدیگر ضعیف تر و یا قوی تر باشند.
در خط موسیقی برای نشان دادن مقدار شدت نت ها نشانه هایی که غالبا حروف القبای لاتین هستند بهره میگیریم.

طنین و رنگ

صدا ها از نظر طنین و رنگ (شخصیت صوتی) هم میتوانند با یکدیگر متفاوت باشند.
در واقع به علت رنگ صدای هر ساز است که ما صدای ساز های مختلف را از هم تمییز میدهیم.

-----------------
* کلمه های "زیر" و "بم" در زبان موسیقی به ترتیب با واژه های "بالا" و "پایین" مصطلح شده اند.
جالب است که به "زیر" (که به معنای پایین است) در موسیقی "بالا" و به "بم" ( = بام , به معنی بالا) پایین گفته میشود

===========================

گام
گام عبارت است از توالی پله پله ی نت ها ، از یک نت مفروض تا اکتاو آن نت .

در فاصله اکتاو به طور معمول هفت نت وجود دارد ، ولی گام های شرق آسیا پنج نتی هستند . گام های دیگر مثل گام شش نتی و دوازده نتی نیز بعدا توسط آهنگسازان ابداع شدند .
گام الگوی موسیقی است. یعنی نشان دهنده نت هایی است که در موسیقی مورد نظر استفاده شده است . با تغییر محل فواصل پرده و نیم پرده در گام ، موسیقی نیز تغییر می کند و به این ترتیب موسیقی سرزمین های مختلف ، با رنگ و بوی خاص خود پیدا مشود .
درجات گام : هر یک از نتهای پلکام گام دارای شخصیت ( اهمیت ) ویژه ای هستند که به آن فونکسیون ( fonection ) یا کار کرد می گویند . فاصله هر نت از پایه گام را درجه آن نت می نامند درجات گام را با اعداد رومی نشان میدهند . در گام ماژور و مینور درجات اول ، چهارم و پنجم مهم تر از درجات دیگر هستند و شخصیت متمایزتزی نسبت به دیگر درجات دارند .
نام های درجات گام عبارتند از :

I تونیک tonique ( پایه )
II سور تونیک sus tonique ( روپایه )
III مدیانت mediant ( میانه )
IV سو دومینانت sous dominant ( زیر نمایان )
V دومینانت dominant ( نمایان )
VI سور دومینانت sus sominant ( رو نمایان )
VII سانسیبل sensible ( محسوس )
VIII اکتاو octave ( هنگام )

نت سانسیبل : اگر فاصله بین درجه هفتم و درجه هشتم گام ، نیم پرده باشد ، نت درجه هفتم (( سانسیبل )) نامیده می شود . پس برای پیدا کردن نت سانسیبل کافی است از اسم گام نیم پرده پایین برویم .
در موسیقی اروپا دو گام بیشتر از همه معمول است که گام ماژور و مینور می باشد . فعلا برای تشخیص این دو گام کافی است بدانیم که در گام ماژور ، درجه سوم گام ( فاصله سومین نت از نت پایه ) دو پرده است . در حالی که فاصله همین درجه در گام مینور از پایه دارای یک و نیم پرده است .

سپاس
لتر
به نام آنکه شب را به روز تبدیل میکند تا کودکی از هراس به آرامش برسد. (لتر)

اگر همه انسانها يكسان بينديشند و تنها يك تن با نظر همه مخالف باشد ، كار عموم در خاموش كردن اجباري آن يك تن به همان اندازه نارواست كه ،‌اگر او قدرت داشت و نوع بشر را به زور خاموش مي كرد(میل)

dara_babak

  • گرداننده این انجمن
  • *
  • نوشتار: 2,715
  • امتیاز: 788
پاسخ : فیزیك موسیقی
« پاسخ #3 : 01 دسامبر 2009 گاه 02:11:20 »
درود

با سپاس از لتر گرامی، و زحماتشان

این مطالب، بحثهایی تخصصی هستند، لذا، برای مثلا بیان کردن، فواصل گامها، مخاطب، نخست باید معنای پرده  و یا نیم پرده را بداند، تا سپس به بقیه مطالب پرداخت.
یعنی ان مقولات، اصولا کاربردی هستند، و کسانی که ساز نمی زنند و یا از نواختن و یا اهنگسازی به صورت عملی، به دور باشند.

اصولا، چنین بحثهایی ا  کال درک نخواهند کرد،
برای مثال ، تا وقتی کسی دانش هارمونی نداند، دانستن فونکسیون، و درجات  اکوردها، برایش نا مفهوم و غیر ضروری است.
و از انجا که امرداد سایت تخصصی موسیقی نمیباشد،  لذا این قبیل مسائل هم ، برای مخاطبینش،  ثقیل است.
 و برای دانستن علوم موسیقایی،  نخست باید پایه ها و مبانی  اولیه تئوری موسیقی را آموخت، سپس به درجات و نامهای مثلا نتهای گام پرداخت.
 وقتی مخاطب، هنوز گام و کاربرد آن را نمیداند، لذا از فهم فونکسیون نیز،  بهره ای نخواهد برد.

و چه، غیر از این، میتوان کل کتاب تئوری موسیقی و یا ، دانش هارمونی، کنترپوان، فرم و آنالیز، ساز شناسی، ارکستراسیون، و اهنگسازی و کمپوزیسیون را ،  کپی کرد و در امرداد نهاد، ولی استفاده ای نخواهد داشت.

یعنی وقتی ما از فونکسیون حرف می زنیم،  باید تعریف آن را بدانیم. و نیز کاربردش را، که اگر جز این باشد، تنها فضای اضافی در امرداد، خواهد گرفت.   

و نیز اغلب، اخیرا، برخی خواص اسمی ئیی، به کار می برند که در دنیای روزمره موسیقی ، اصولا کاربردی ندارد.

زیرا موسیقی هنر و دانشی است جهانی، و علم ان نیز چنین است، مثلا برای، حالتها و نوانسها، عموم اسامی ، ایتالیایی هستند و در سایر قسمتهای علوم وسیقایی،  نیز واژگان المانی، فرانسوی و انگلیسی و .... در کنار هم به کار می روند. و چون دانش موسیقی در اروپا و غرب، تکامل یافته است، لذا موسیقی کلاسیک غرب بعنوان موسیقی جهانی شناخته شده است.
و حتا امروزه در موسیقی ایرانی از نت نویسی غربی استفاده می شود، و نه از نت نیویسی ئی ایرانی، ( که در گذشته حروف ابجد بوده است).
لذا برخی استادان، کلماتی ایراین و پارسی را پیشنهاد کرده اند که، مورد استقبال کسی واقع نشده و تنها در روی کاغذ و بصورت تئوریک وجود دارند.

مثلا، کلنل علینقی خان وزیری،  برای نوانسهای  که به زبان ایتالیایی هستند،  با کمک فرهنگستان موسیقی، وازگانی پارسی پیشنهاد کرد، که  تنها بر روی کاغذ باقی ماند.  و عموم موزیسنها ( یعنی صد در صد انها)، از همان کلمات جهانی ان استفاده میکنند.

دو وازه مقاله ی اخری که جناب لتر ، از منابع دیگر فراهم اورده اند نیز، شامل همین مقوله است.
 یعنی دیرند یا نواک اصولا ،  برای اهل فن، وازگانی نا مفهوم  هستند.
 و ما تنها زمانی میتوانیم، وازگان خود را بسط دهیم که در افرینش و خلق و دانش و هنر ، در عرصه ی جهانی بتوانیم،  حرفی برای گفتن داشته باشیم.

و الا که در این سی سال گذشت هم ، خیلی اسامی تغییر کردند، بدون اینکه حتا کوچکترین چیزی از پایه و بن ساخته و پرداخته شود ، مثالش، همین اسامی خیابانهاست که فقط  تغییر کرد، کسی دیگری ساخت و کسان دیگری تنها اسم عوض کردند.

در هر هر حال، نگاشتن چنین مقاله هایی، از این جهت که دوستان برای یک بار هم که شده نام و چنین مطالب فنی ئی را شنییده باشند، خالی از توفیر نیست.
 اما برای کسی هیچ کاربردی نخواهد داشت،

در هر حال،
با سپاس از جناب لتر

سپاس _ بدرود

 
پاید کشور به فره اش جاودان         ایرانیان   پیوسته   شادان          همواره یزدان بود او را نگهبان                                                                                                        خداوند نگهدار ایران باد                                 باشد که سراسر کیهان را صلح و آرامش فرا گیرد

dara_babak

  • گرداننده این انجمن
  • *
  • نوشتار: 2,715
  • امتیاز: 788
پاسخ : فیزیك موسیقی
« پاسخ #4 : 01 دسامبر 2009 گاه 02:41:19 »
درود

و یک اصلاحیه اینکه:

در مقاله اخر نام در جات به شکل زیر ذکر شده بود:

که دارای اشتباهاتی است بدین قرار:
که نامها احتمالا فرانسه هستند که ، بدین صورت در ایران کاربردی ندارند و در نام فارسی شان بعضا ایراد دارندف که حتا با مقایسه ی فارسی و حط لاتین ان میتوان متوجه شد.


نام های درجات گام عبارتند از :

I تونیک tonique ( پایه )

II سور تونیک sus tonique ( روپایه )

همانطور که دیده میشود، به لاتین sus نوشته است و در فارسی "سور" که در هر حال، در ایران به ان "سوپر تونیک"- Super Tonic میگوییم و نه سور تونیک.

III مدیانت mediant ( میانه )

IV سو دومینانت sous dominant ( زیر نمایان )

اینجا نیز ، بهتر از قبلی نوشته شده است یعنی " سو "( ار لحاظ تلفظ)
اما در ایران به ان، Sub Dominant ( ساب یا سوب دامینانت) ( زیر نمایان) گفته  میشود. 

V دومینانت dominant ( نمایان )

VI سور دومینانت sus sominant ( رو نمایان )

در اینجا نیز، متوجه تفاوت املایی sus  یا مورد قبلی که Sous بود می شویم، که ممکن است مربوط به تلفظ در زبان فراسنه باشد، ولی کلمه ی Sominant قطعا اشتباه است و شاید منظورش dominant بوده است،
در هر حال در ایران به ان: super dominant و یا Sub mediant ( رو نمایان) میگوییم،

VII سانسیبل sensible ( محسوس )

که به در ایران به علاوه بر نام سانسیبل، Leading note هم گفته می شود.

VIII اکتاو octave ( هنگام )

که کاملا درست است و که همان تونیک گام بعد نیز می باشد.


ضمنا نامهایی بیان شد، نامها ی فواصل گامهای دیاتونیک می باشند.
گامهای دیگری نیز وجود دارند که به انها کروماتیک میگویند،



سپاس _ بدرود
پاید کشور به فره اش جاودان         ایرانیان   پیوسته   شادان          همواره یزدان بود او را نگهبان                                                                                                        خداوند نگهدار ایران باد                                 باشد که سراسر کیهان را صلح و آرامش فرا گیرد

dara_babak

  • گرداننده این انجمن
  • *
  • نوشتار: 2,715
  • امتیاز: 788
پاسخ : فیزیك موسیقی
« پاسخ #5 : 21 ژانویه 2010 گاه 17:48:53 »
درود

جناب لتر ،  بن مایه و منبع، نوشتار شماره  3  ( از همین تاپیک)
مشخص نیست، لطفا ماخذ را ذکر فرمایید.


سپاس _ بدرود
پاید کشور به فره اش جاودان         ایرانیان   پیوسته   شادان          همواره یزدان بود او را نگهبان                                                                                                        خداوند نگهدار ایران باد                                 باشد که سراسر کیهان را صلح و آرامش فرا گیرد

 

گروه امرداد

تارنما تالارها امردادنامه

تالارها

فایلخانه گاهشمار اساسنامه امرداد جستجو

گوناگون

یاری امرداد اسناد خلیج فارس

تارنماهای همسو

خبرگزاری میراث فرهنگی تاریخ فا هفته نامه امرداد