نویسنده جستار: گاهان بار يا گهنبار  (بازدیدها: 2572 بار)

0 هموند و 1 میهمان درحال خواندن جستار.

vatan

  • کوشاترین های امرداد
  • *
  • نوشتار: 1,616
  • امتیاز: 323
  • جنسیت : بانو
    • http://ashemvahou.persianblog.ir
گاهان بار يا گهنبار
« : 03 مه 2009 گاه 00:17:54 »
نیایش می کنم و آفرین می خوانم برای همه ی گهنبارهای سال ، هنگام هر جشنی که باشد ، به نام بر زبان می آورم و آیین های ویژه می گزارم.
خرده اوستا ، آفرینگان گهنبار


گاهان بار يا گهنبار کلمه اي است که در پهلوي به آن گاسان بار گويند و از کلمه گاس (GAS ) در اوستا گاتو (GATO )به معني گاه و هنگام آمده است. گاهان بار به معناي گاه و زمان به ثمر رسيدن و بار آوردن و برپايي بار همگاني و ميهماني و تر جشن هاي موسمي زرتشتيان مي باشند. که با داد و دهش و خواندن اوستا همراه مي باشد. زرتشتيان در نگرش سنتي خود باور دارند که آفرينش در شش مرحله از سوي خداوند در شش چهره گاهنبار انجام گرفته است.

گهنبارها جشن هایی هستند که در سال شش بار و هر بار به مدت پنج روز به درازا می کشند که روز پنجم از اهمیت بیشتری برخوردار است. واژه ی گهنبار از دو بخش «گاه» و «انبار» تشکیل شده که به چم «زمان انبار محصولات» می باشد. هر نوبت از گهنبارها به نام «چَهره» گهنبار خوانده میشود. پژوهشگران بر این باورند که شش گهنبار یادآور شش گامه (مرحله) آفرینش می باشند. این شش گامه عبارتند از :
 
1-ميديوزرم گاه (ميان بهار)در چهل و پنجمين روز سال، روز دي بمهر از ارديبهشت ماه (10 تا14 ارديبهشت)، در اين گاه آسمان آفريده شده است.

2-ميديوشهم گاه (ميان تابستان) در صد و پنجمين روز سال، روز دي بمهر از تير ماه(8 تا 11 تير)، در اين گاه آب آفريده شده است.

3- پيته شهم گاه (پايان تابستان) در صد و هشتادمين روز سال، روز انارم از شهريور ماه(21 تا 25 شهريور)، در اين گاه زمين آفريده شده است.

4- اياسرم گاه (آغاز فصل سرما) در دويست و دهمين روز سال، روز انارم از مهر ماه(20 تا 24مهر)، در اين گاه روئيدني آفريده شده است.

5- ميديارم گاه ( ميان زمستان) در دويست و نودمين روز سال، روز ورهرام از دي ماه(8 تا 11 دي)، در اين گاه جانوران آفريده شده اند.

6- همس پت ميديم گاه (برابري شب و روز) در سيصد و شصتمين روز سال، روز وهشتواش (آخرين روز سال)، در اين گاه انسان آفريده شده است.

مراسم گاهان بار زمان داد و دهش مي باشد که توانگر و ناتوان با هم در اين جشن ها شرکت مي نمايند.
در بامداد روز نخست هر چهره ی گهنبار درآدریان یا آتش وروهرام ، مراسم «واج یشت گهنبار» گرفته می شود. موبدان با خواندن قسمتی از اوستا به نام «آفرینگان گهنبار» آن را آغاز می کنند و با پخش لُرک (آمیزه ای از هفت میوه خشک) به وسیله «دهموبد» مراسم پایان می گیرد.

شما دسترسی دیدن پیوندها راندارید. نام نویسی یا درونشد و سالنماي فروهر


« واپسین ویرایش: 28 ژوئن 2009 گاه 18:52:24 ازسوی vatan333 »
وطن نام تو نام نامداران
همه فصل تو بادا نوبهاران
وطن سبزی سپیدی سرخ گونی
مبادا دشمنت را جز زبونی

vatan

  • کوشاترین های امرداد
  • *
  • نوشتار: 1,616
  • امتیاز: 323
  • جنسیت : بانو
    • http://ashemvahou.persianblog.ir
پاسخ : گاهان بار يا گهنبار
« پاسخ #1 : 29 ژوئن 2009 گاه 17:32:38 »
نیایش می کنم و آفرین می خوانم برای همه ی گهنبارهای سال ، هنگام هر جشنی که باشد ، به نام بر زبان می آورم و آیین های ویژه می گزارم.

خرده اوستا ، آفرینگان گهنبار

2- ميديوشهم گاه (ميان تابستان) در صد و پنجمين روز سال، روز دي بمهر از تير ماه(8 تا 11 تير)، در اين گاه آب آفريده شده است.
وطن نام تو نام نامداران
همه فصل تو بادا نوبهاران
وطن سبزی سپیدی سرخ گونی
مبادا دشمنت را جز زبونی

vatan

  • کوشاترین های امرداد
  • *
  • نوشتار: 1,616
  • امتیاز: 323
  • جنسیت : بانو
    • http://ashemvahou.persianblog.ir
اياسرم گاه ؛ آغاز فصل سرما
« پاسخ #2 : 11 اكتبر 2009 گاه 16:29:20 »
نیایش می کنم و آفرین می خوانم برای همه ی گهنبارهای سال ، هنگام هر جشنی که باشد ، به نام بر زبان می آورم و آیین های ویژه می گزارم.
خرده اوستا ، آفرینگان گهنبار


4- اياسرم گاه (آغاز فصل سرما) در دويست و دهمين روز سال، روز انارم از مهر ماه(20 تا 24مهر)، در اين گاه روئيدني آفريده شده است.

جشنهایی به قدمت گاهانبار که حتی قبل از زرتشت نیز برخی از چهره های آن در ایران رواج داشته است. را از سه دیدگاه می توان نگریست، سه دیدگاهی که کامل کننده یکدیگر می باشند.
دیدگاه اول گاهانبارها، جشن هایی هستند با پیشینه کشاورزی، بدین مفهوم که زمان برگزاری دوره های ( چهره های) گاهانبار با زمان های ویژه زندگی کشاورزی هماهنگی دارند.
میدیوزرم(اولین چهره) به معنی میان بهار می باشد و در میان اردیبهشت برگزار می گردد و آن هنگامی است که زمین سبز است و گیاهان شیره می گیرند( جان دوباره می یابند)
ماه تیر زمان برگزاری چهره میدیو شهم است که آن را میان تابستان معنی نموده اند.( در نزد آریا ها قبل از رسیدن به ایران زمانی، سال دارای دو فصل تابستان بزرگ و زمستان بزرگ بوده است، تابستان بزرگ از فروردین تا پایان مهر ماه و زمستان بزرگ از آبان تا پایان اسفندماه بوده است.) این چهره در زمانی برگزار می شود که علوفه را باید درو کرد.
پیته شهم یا دوره سوم را پایان تابستان معنی نموده اند که درپایان شهریور برگزار می شود در هنگامی که باید گندم را درو نمود.
دوره چهارم در پایان مهر ماه برپا می شود، آن را ایاسرم ( به معنی بازگشت) گویند و همزمان است با پایان تابستان بزرگ و این هنگامی است که چوپان از چراگاه تابستانی به خانه باز می گردد.
پنجمین دوره را میان آرامش(میان زمستان) معنی نموده اند و در متون اوستایی آن را میدیاریم گفته اند. زمان برگزاری آن میان دی ماه می باشد.
چهره ششم را همس پت میدیم گویند که 5 روز پایان سال می باشد. این جشن به فروهر درگذشتگان مربوط است و زمانی است که آنها باز می گردند. به دنبال این دوره بهار آغاز می گردد و طبیعت جانی دوباره می یابد.
پس با نگاهی به زمان های برگزاری اکثر چهره های گاهانبار می توانیم آن را دارای پیشینه ای کشاورزی بنامیم.

دیدگاه دوم گاهانبارها را جشن آفرینش می داند و معتقد است که خداوند آفرینش خود را در 6 مرحله تکمیل نموده است که همزمان با این مراحل جشن های گاهانبار برگزار می گردد. در میدیوزرم آسمان، در میدیوشهم آب، در پیته شهم زمین، در ایاسرم گیاه، در میدیاریم حیوان و در همس پت میدیم گاه انسان را آفریده است و بدین ترتیب در طول یک سال، آفرینش خداوند انجام پذیرفته است.

دیدگاه سوم این گونه بیان می کند که از اهداف اصلی برگزاری گاهانبارها داد و دهش می باشد. گاهانبارها جشنهایی هستند که از دیرباز در بین ایرانیان برای بخشش و خیرات شکل گرفته اند. جشن هایی که هر کس از هر قوم و مذهب می تواند در آن حضور یابد و برابر با دیگران، فقیر و غنی با هم بر سر یک سفره از یک خوراک بهره ببرند و بدین گونه است که ایرانی ها از دیرباز در اندیشه از بین بردن طبقات اجتماعی بوده اند.

برگزاری:
در سپیده دم روز نخست هر چهره، در آتشکده مراسم واج یشت برگزار می شود یعنی یکی از موبدان تمام یسنا ( یکی از 5 بخش اوستا) را می خواند و موبدان دیگر نیز در بسیاری از جاها با او هم آوا می شوند. در طول این 5 روز مراسم گاهانبار در خانه های افراد یا آتشکده برپا می شود و بعد از مراسم با توجه به توان مالی برگزار کننده گاهنبار به افراد شرکت کننده لرک (مجموعه ای ازخشکبار)، نان و یا ناهار یا شام داده می شود. امروز نیز در اکثر نقاط زرتشتی نشین گاهانبارها به مانند گذشته برپا می شوند و ارزش خود را حفظ نموده اند.

سفره گاهانبار:
سفره گاهانبار از سفره های نمادینی است که مفهوم وسیعی را در بر دارد، برخی از اشیا بر سر سفره نشانه هایی هستند از امشاسپندان  تا ما آنها را در نظر داشته باشیم. امشاسپندان در لغت به معنی مقدسان بی مرگ یا پاکان جاودان می باشد. آنها را باید بازشناساننده های وجود اهورامزدا دانست، به مفهومی بسیار ساده تر می توان آنها را صفات و یا فروزه های اهورامزدا خواند. 6 امشاسپند برای نخستین بار در گاتها، سرودهای آسمانی زرتشت، آمده اند. با برداشتی که از گاتها شده، آنها را مراحل رسیدن به خدا نام نهادند. این امشاسپندان در گذر زمان هر کدام نگهبان پدیده ای مادی شده اند( احتمالاً به دلیل ملموس شدن بیشتر با زندگی انسان ها) به نشانه هر کدام اشیایی بر سر سفره گاهانبار قرار دارد:

1. وهمن یا وهومن به معنی اندیشه نیک می باشد و نگهبان حیوانات سودمند است و به این نشان شیر و تخم مرغ بر سر سفره قرار می دهند.
2. اشه وهیشته(اردیبهشت) به معنی بهترین راستی و پاکی است و نگهبان آتش می باشد. مجمر آتش و چراغ روغنی را به همین دلیل بر سر سفره می نهند.
3. خشتره وئیریه(شهریور) به معنی شهریاری ( توانایی، قدرت و تسلط بر نفس خویش) است که نگهبان فلزات می باشد. و ظرفهای مسی و روزين نشانی است برای آن.
4. سپنتاآرمئیتی (سپندارمزد) به معنی مهر، فروتنی و عشق پاک و دانش اندوزي و پويايي است که نگهبان زمین و ميوه می باشد. سفره را به همین نشانه پهن می کنندو البته بر روی زمین آن را می گسترانند. ميوه ها نيز چون از زمين به دست مي آيند نمادي هستند از اين امشاسپند.
5. هَئوروَتات(خرداد) به معنی رسایی و کمال می باشد و نگهبان آبها است. به نشانه این امشاسپند ظرفی از آب بر سر سفره قراردارد.
6. امرتات(امرداد، امرداد را امروزه به اشتباه مرداد می گویند امرداد به معنی بی مرگی و مرداد به معنی مرگ می باشد) به معنی بی مرگی و جاودانی است که نگهبان گیاهان می باشد. مورد و سرو به عنوان گیاهانی که در تمام طول سال سبز هستند بر سر سفره، نشانه امرداد امشاسپند هستند.

و اما بقیه چیزها که بر سر سفره هستند:

نان روغنی(سیرگ) نان و کماچ به عنوان خیر و برکت هستند، سیرو سداب که از سرخ کردن کوبیده گیاه سیر، سداب و نعناع به دست می آید و با سرکه مخلوط می شود. مخلوطی است خوراکی و دارای خاصیت ضد عفونی کنندگی.حلواهای بر سر سفره نیز برای پذیرایی و تقسیم بین حضار می باشد.برنج ، یک بشقاب برنج و خورشت ساده که برای اوستا خواندن و تبرک شدن در سر سفره مراسم دینی فرهم می شود که بعد از اجرای مراسم و پایان نیایش موبد یا موبدان به همراه غذاهای تهیه شده صرف می شود.

برگرفته از تارنمای «برسم» (تارنمای خبری ، تحلیلی زرتشتیان)
« واپسین ویرایش: 11 اكتبر 2009 گاه 16:33:12 ازسوی vatan333 »
وطن نام تو نام نامداران
همه فصل تو بادا نوبهاران
وطن سبزی سپیدی سرخ گونی
مبادا دشمنت را جز زبونی

vatan

  • کوشاترین های امرداد
  • *
  • نوشتار: 1,616
  • امتیاز: 323
  • جنسیت : بانو
    • http://ashemvahou.persianblog.ir
گاهنبار ميديارم گاه
« پاسخ #3 : 02 ژانویه 2010 گاه 21:29:30 »
نیایش می کنم و آفرین می خوانم برای همه ی گهنبارهای سال ، هنگام هر جشنی که باشد ، به نام بر زبان می آورم و آیین های ویژه می گزارم.
خرده اوستا ، آفرینگان گهنبار
5- ميديارم گاه ( ميان زمستان) در دويست و نودمين روز سال، روز ورهرام از دي ماه(8 تا 11 دي)، در اين گاه جانوران آفريده شده اند.

پنجمين گاهنبار در دي ماه باشد از مهر روز تا بهرام روز و در اين گاه دادار هرمزد جانور داد و گاو و گوسفند بيافريد چون مردمان در اين پنج روز گاهنبار کنند چندان کرفه باشد که کسي هزار گاو و هزار اسب به اشوي داد )بخيرات) از براي روان خويش به ارزانيان و مستمندان داده باشد.

گهنبارها يا شش جشن بزرگ ديگر ايرانيان که تا به امروز در نزد زرتشتيان ايران و پارسيان هند به همان اهميت پارينه خود باقي است . گذشته از اينکه گهنبار مربوط بتقويم مزديسناست در ميان چهار آفرينگان خرد اوستا يکي از آنها نامزد است به آفرينگان گهنبار اين آفرينگان قطعه اي است که از هادخت نسک يعني از بيستمين کتاب اوستاي عهد ساسانيان بيادگار مانده است و در آن از فضيلت و شرافت شش جشن بزرگ سال سخن رفته است آفرينگان گهنبار به انضمام ادعيه ديگر در جشنهاي ششگانه سال خوانده ميشود .گهنبار يا گاهنامه کلمه اي است نسبةً نودر پهلوي گاسانبار گويند از کلمه گاس (در اوستا گاتو) که بمعني گاه و هنگام است جزء اخير کلمه گهنباربايد از کلمه اوستائي يا ئيريه باشد که در آغاز مقاله تقويم مزديسنا گفتيم صفت است بمعني سالي و فصلي ، از کلمه يار (سال ) راجع بجزء کلمه اخير گهنبار وجه اشتقاق ديگري مستشرقين ذکر کرده اند که چندان قابل توجه نيست در خود اوستا غالباً «يائيريه » بجاي کلمه گهنبار استعمال گرديده و فوراً پس از ذکر اين کلمه مرتباً از شش گهنبار يا جشنهاي ششگانه سال نام برده شده است چنانکه در يسنا 1 فقره 9 و يسنا 2 فقره 9و يسنا 3 فقره 11 و يسنا 4 فقره 14 و يسنا 6 فقره 8 و يسنا 7 فقره 11 و يسنا 17 فقره 8 و يسنا 22 فقره 11 و در ويسپرد کرده 1 فقره 2 و کرده 2 فقره 2 اين جشنها چنين ناميده شده است :

1- ميديوزرم (مئيذيوئي زرميه)
2- ميديوشم (مئيذيوئي شِم)
3 - تيه شهيم (پئيتيش ههيه)
4 - اياسرم (اياثريم)
5- ميديارم (مئيذيائيريه)
6 - همسپتمدم (همسپثمئديه)


« واپسین ویرایش: 02 ژانویه 2010 گاه 21:37:49 ازسوی vatan333 »
وطن نام تو نام نامداران
همه فصل تو بادا نوبهاران
وطن سبزی سپیدی سرخ گونی
مبادا دشمنت را جز زبونی

vatan

  • کوشاترین های امرداد
  • *
  • نوشتار: 1,616
  • امتیاز: 323
  • جنسیت : بانو
    • http://ashemvahou.persianblog.ir
پاسخ : گاهان بار يا گهنبار
« پاسخ #4 : 15 مارس 2010 گاه 15:07:31 »
نیایش می کنم و آفرین می خوانم برای همه ی گهنبارهای سال ، هنگام هر جشنی که باشد ، به نام بر زبان می آورم و آیین های ویژه می گزارم.
خرده اوستا ، آفرینگان گهنبار

بهیزک : پنج روز پایان سال بهیزک (پنجه) خوانده می شود :
1 – اهنودگاه : نام نخستین بخش از سرودهای اشوزرتشت
2 – اوشتودگاه : نام دومین بخش از سرودهای اشوزرتشت
3 – سپنتمدگاه : نام سومین بخش از سرودهای اشوزرتشت
4 – وهوخشترگاه : نام چهارمین بخش از سرودهای اشوزرتشت
5 – وهشتواش گاه : نام پنجمین بخش از سرودهای اشوزرتشت

گاهان بار همس پت میدیم گاه (گاه پیدایش انسان)

روز اهنود تا وهشتواش (پنج روز پایان سال) باستانی ، 25 تا 29 اسفندماه خورشیدی
از پنجمین گاهان بار (یعنی چهره میدیارم گاه) تا به این جشن هفتاد و پنج روز است. این گاهان بار به فروهرها اختصاص دارد و هنگامی است که فروهر درگذشتگان برای سرکشی بازماندگان خود فرومی آیند. واژه همس پت میدیم به چم برابر شدن روز و شب است و در باور زرتشتیان و ایرانیان باستان هنگام آفریده شدن انسان است. 5 روز مانده به این گاهان بار یعنی از روز اشتاد تا اهنود را پنجه کوچک می نامند و خانه و کاشانه برای برگزاری باشکوه تر جشن نوروز آماده و مرتب می شود و 5 روز آخر سال پنجه بزرگ نامیده می شود آنچه ویژه این گاهان بار می باشد آن است که در چند روز مانده به پنجه کوچک خانه را از درون و برون پاکیزه می نمایند. ششه (سبزه) می کارند در روز نخست گاهنبار (اهنود) سبزه را در جلو پسکم (صفه) بزرگ که جای برگزاری گاهان بار است می گذارند.
در شب پایان سال چراغی به لبه بام خود می گذارند سحرگاه بر روی بام می روند و آتش افروزی با نوای اوستا در هم می آمیزد. هنگام سرودن اوستا و آتش افروزی بر روی بام مقداری لرک (نوعی آجیل) و میوه تازه و عود و سندل و مورت و مقداری برگ آویشن در ظرف آبی ریخته شده است. شماری سبزه هم فراهم است پس از پایان مراسم آتش افروزی و اوستاخوانی میوه هایی که هنگام خواندن اوستا پاره شده است و لرک بین افراد خانواده پخش می شود و عود و سندل بر روی خاکستر آتش و آب و آویشن را بر روی سردر خانه می ریزند و مورت را در بالای سردر خانه می گذارند که سبب پایداری و سرسبزی در آن خانه باشد و سپس از پشت بام پایین آمده مراسم سال نو آغاز میشود. چنین به نظر می آید که رسم آتش افروزی ایرانیان در شب چهارشنبه سوری برگرفته از آتش افروزی ایرانیان باستان در شب پایان سال باشد.

برگرفته از سالنمای راستی
وطن نام تو نام نامداران
همه فصل تو بادا نوبهاران
وطن سبزی سپیدی سرخ گونی
مبادا دشمنت را جز زبونی

vatan

  • کوشاترین های امرداد
  • *
  • نوشتار: 1,616
  • امتیاز: 323
  • جنسیت : بانو
    • http://ashemvahou.persianblog.ir
پاسخ : گاهان بار يا گهنبار
« پاسخ #5 : 01 مه 2010 گاه 21:18:28 »
نیایش می کنم و آفرین می خوانم برای همه ی گهنبارهای سال ، هنگام هر جشنی که باشد ، به نام بر زبان می آورم و آیین های ویژه می گزارم.
خرده اوستا ، آفرینگان گهنبار

 – میدیوزرم گاه : (میان بهار)
این واژه در اوستا maidyoi.zaremaya « میدیو» به چم میان و« زرم» به چم بهار و در پهلوی medyozarm آمده است. این گهنبار که گاه آفرینش آسمان است‌، از روز خور تا دی بمهر ایزد یعنی روز یازدهم تا پانزدهم اردیبهشت ماه باستانی (10 تا 14 اردیبهشت ماه خورشیدی‌) برپا می‌‌شود. زمان این گاهانبار‌، زمان رشد و نمو گیاهان و فروغ گرفتن کشاورزی است‌.
« واپسین ویرایش: 01 مه 2010 گاه 21:23:00 ازسوی vatan333 »
وطن نام تو نام نامداران
همه فصل تو بادا نوبهاران
وطن سبزی سپیدی سرخ گونی
مبادا دشمنت را جز زبونی

 

گروه امرداد

تارنما تالارها امردادنامه

تالارها

فایلخانه گاهشمار اساسنامه امرداد جستجو

گوناگون

یاری امرداد اسناد خلیج فارس

تارنماهای همسو

خبرگزاری میراث فرهنگی تاریخ فا هفته نامه امرداد