نویسنده جستار: اتنوموزیکولوژی - Ethnomusicology  (بازدیدها: 1570 بار)

0 هموند و 2 میهمان درحال خواندن جستار.

dara_babak

  • گرداننده این انجمن
  • *
  • نوشتار: 2,715
  • امتیاز: 788
اتنوموزیکولوژی - Ethnomusicology
« : 28 سپتامبر 2010 گاه 11:50:00 »
موسیقی شناسی بومی ارتباط بین فرهنگ و موسیقی


«اتنو» در لغت به معناي قوم يا يك گروه خاص از مردم بومي يك منطقه است و در تركيب با كلمه موزيكولوژي به معناي موسيقي‌شناسي، علمي نسبتاً جديد را پديد مي‌آورد كه به خصوص در چند سال اخير توجه شاياني به آن شده است. هدف اصلي اتنوموزيكولوژي بررسي موسيقي نواحي مختلف دنيا، ريشه‌يابي، مقايسه و يافتن ارتباط آن با ساير مقوله‌هاي علم و هنر است، به عبارت ديگر، بررسي موسيقي تمام مليتها و تمام فرهنگها در تمامي اعصار. متخصصين اين دانش اساس كار خود را بر پژوهش و جمع‌آوري مدارك و نيز ترويج موسيقي بومي و سنتي در جهت شناخت نيازهاي جوامع معاصر قرار مي‌دهند. بنابراين تمام موضوعات مربوط به ابداع و ساخت موسيقي اعم از افراد سازنده، ابزارآلات به كار برده شده، عقايد و عكس‌العملهاي مختلف، رفتارها و جريانهاي گوناگون و خصوصاً عامل عصر و زمان در حيطه مطالعات اتنوموزيكولوژيستها مي‌گنجد. علاوه بر اين، كارشناسان اين رشته در پژوهشهاي خود از دستاوردهاي مردم‌شناسان، موسيقيدانان، كارآموزان، آهنگسازان، كتابدارها، زبانشناسان، پژوهشگران فرهنگي و روانشناسان نيز بهره مي‌جويند.
دانش اتنوموزيكولوژي نخستين‌بار در اواخر قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم پايه‌گذاري شد و هدف پديد‌آورندگان آن مطالعه موسيقي با توجه به بافتهاي فرهنگي مناطق گوناگون بود. در سال 1881 در شهر وين اطريش دو موسيقيدان به نامهاي «گيدو آدلر» و «رابرت لش» مطالعات خود را در اين زمينه آغاز كردند. همزمان در كشور آلمان نيز «هوگوريمان»، «كارل استامف» و «اريك فون هورن بستل» به پژوهش در اين زمينه روي آوردند.
تأكيد كارشناسان اطريشي بيشتر بر جنبه‌هاي روانشناختي، آواشناختي و ريشه‌يابي موسيقي بود،
در‌حالي‌كه همتايان آلماني آنها بيشتر جنبه‌هاي تاريخي و فرهنگي موسيقي را مورد بررسي قرار مي‌دادند. بعدها؛ يعني در اوايل قرن بيستم در آمريكا نيز موسيقيدانان به اين رشته علاقه نشان دادند و باعث بسط و گسترش آن در اين كشور شدند. لازم به ذكر است كه لغت اتنوموزيكولوژي را نخستين‌بار يك موسيقيدان آلماني به نام جاپ كنست ابداع كرد و انجمن اتنوموزيكولوژي را در سال 1955 پايه نهاد.
در آغاز، اين رشته تنها به مطالعه موسيقي نواحي بومي اروپا مي‌پرداخت، اما در سالهاي اخير تمام حوزه‌هاي موسيقي دنيا در حيطه اين علم گنجانده شده‌اند.
برخي كارشناسان اتنوموزيكولوژي را به دو مبحث «مطالعه موسيقي از زمينه‌هاي خارجي به موارد داخلي» و «مطالعه موسيقي از زمينه‌هاي داخلي به موارد خارجي» تقسيم‌بندي مي‌كنند.
در طي سالهاي گذشته بحثها و اختلاف‌نظرهاي بسياري بر سر مفاهيم و مباحث پايه‌اي اين علم در گرفته است.
گفته مي‌شود كه اساساً اتنوموزيكولوژي، موسيقي را به عنوان بخشي از فرهنگ و زندگي اجتماعي در نظر مي‌گيرد و به بررسي ريشه‌ها و سيستمهاي بنيادين اين هنر مي‌پردازد. به عبارت ديگر اتنوموزيكولوژي سير تحول موسيقي بر اساس پارامترهايي چون فرهنگ و زمان را مطالعه مي‌كند و به عنوان مثال تأثير متقابل فرهنگ جوامع و موسيقي را مورد بررسي قرار مي‌دهد.
جان بلكينگ، اتنوموزيكولوژيست انگليسي در مطالعات خود از «آواهاي متشكل از انسانها» و «انسانهاي متشكل از آواها» صحبت مي‌كند. در مورد نخست تأكيد وي بيشتر بر روي اين نكته است كه چرا انسانها در سيستمهاي فرهنگي خود به سراغ موسيقي مي‌روند و اساساً «موسيقي» چيست؟ و چرا از آن استفاده مي‌كنيم؟
پاسخهاي بسيار متنوعي از مناطق مختلف دنيا به اين پرسش داده مي‌شود، اما در يك پاسخ ساده و معمول گفته مي‌شود كه موسيقي نوايي است كه خود از آواهاي مختلف تشكيل يافته، آواهايي كه انسان طبق هنر، سليقه و شرايط خاص به آنها نظم داده و ريتم مشخصي را پديد آورده است. كارشناسان موسيقي معتقدند كه هر فرهنگي موسيقي خاص خود را مي‌طلبد، به اين معني كه در هر فرهنگي موسيقي مشخصي به وجود مي‌آيد. در علم اتنوموزيكولوژي مطالعه شكل‌گيري موسيقي و زمينه‌هاي وابسته به آن را «مطالعه موسيقي از زمينه‌هاي داخلي به موارد خارجي» مي‌نامند؛ يعني بررسي ريشه‌هاي فرهنگي موسيقي و جريان شكل‌گيري آن از آغاز تا انتها.
از سوي ديگر طبق تقسيم‌بندي دكتر بلكينگ مي‌توان موضوع را از جهت ديگر؛ يعني «انسانهاي متشكل از آواها» بررسي كرد. بدين معني كه چگونه موسيقي و ساخت آن، رفتارها، باورها و نقطه نظرات بشر را شكل مي‌دهد و در جهت خاص هدايت مي‌كند. در نقاط مختلف دنيا حوادث گوناگون زندگي جوامع بشري با نوعي موسيقي خاص همراه است كه مشخصه بارز و نشان‌دهنده آنها به شمار مي‌روند، فستيوالها، عروسيها، مناسبتهاي مذهبي و ساير مراسم مهم موسيقي خاص خود را دارند. اين نواها به قدري در تار و پود اين مراسم آميخته‌اند كه به هيچ‌وجه نمي‌توان نوعي ديگر از موسيقي را براي آن مراسم در نظر گرفت.
بررسي باورها و رفتارهاي تأثير‌پذيرفته از موسيقي و زمينه‌هاي وابسته به آن را «مطالعه موسيقي از زمينه‌هاي خارجي به موارد داخلي» مي‌نامند.
يك اتنوموزيكولوژيست در قدم اول به جمع‌آوري قطعات موسيقايي و روايي مناطق مورد بررسي مي‌پردازد. هدف اين كار را در درجه اول حفظ و نگهداري فرهنگ بومي آن منطقه مي‌شمارند. خصوصيات بارز و ارزشمند موسيقي، آن را به صورت هنري قابل مطالعه درآورده است. در چند سال اخير خطر انقراض ريشه‌هاي فرهنگي و نابودي موسيقي سنتي كشورها، متخصصين اين رشته را بر آن داشته تا در راه نجات اين ميراث منحصر‌به‌فرد همت گمارند. هم‌اكنون اتنوموزيكولوژي در چندين دانشگاه معتبر تدريس مي‌شود و انجمنهاي بسياري در سراسر دنيا سعي دارند موسيقي بومي را از انزوا درآورند و از نابودي آن جلوگيري كنند.

نویسنده:  آزاده رجایی

منبع: سوره مهر

شما دسترسی دیدن پیوندها راندارید. نام نویسی یا درونشد
« واپسین ویرایش: 28 سپتامبر 2010 گاه 11:53:45 ازسوی dara_babak »
پاید کشور به فره اش جاودان         ایرانیان   پیوسته   شادان          همواره یزدان بود او را نگهبان                                                                                                        خداوند نگهدار ایران باد                                 باشد که سراسر کیهان را صلح و آرامش فرا گیرد

dara_babak

  • گرداننده این انجمن
  • *
  • نوشتار: 2,715
  • امتیاز: 788
پاسخ : اتنوموزیکولوژی - Ethnomusicology
« پاسخ #1 : 28 سپتامبر 2010 گاه 12:01:10 »
اتنوموزیکولوژی چیست


اتنوموزیکولوژی (ethnomusicology) یا "موسیقی‌شناسی قومی" را می‌توان علم مطالعه موسیقی در بستر فرهنگ دانست. این علم را با نام‌های دیگری نیز می‌شناسند: comparative musicology یا موسیقی‌شناسی تطبیقی و نیز anthropology of music و music anthropology یا انسان‌شناسی موسیقی و همچنین عناوینی چون موسیقی ملل، موسیقی فلکلور، موسیقی اقوام غیراروپایی و ... .
دو گرایش عمده در این علم وجود دارد. گرایش اول که به موسیقی‌شناسی متمایل است اتنوموزیکولوژی را زیر شاخه موسیقی‌شناسی می‌داند. در مقابل رویکرد دیگر به فرهنگ گرایش دارد و این علم را زیر شاخه آنتروپولوژی (انسان‌شناسی/مردم‌شناسی) می‌داند. در اتنوموزیکولوژی موضوعاتی چون موسیقی، رقص، سازها  به عنوان موضوعات کلاسیک در کنار بسیاری از مفاهیم جدیدتر چون کارکرد و جایگاه موسیقی، ژست‌ها و رفتار و غیره در بستر یک فرهنگ محلی یا جهانی بررسی می‌شود.

از نظرتاریخی این علم در ابتدا با نام موسیقی‌شناسی تطبیقی (comparative musicology) شناخته می‌شد که هرچه بیشتر رویکردی موسیقی‌شناسانه دارد. در قرن نوزدهم و با گسترش مطالعات بر فرهنگ‌های غیراروپایی مطالعه بر موسیقی‌های غیراروپایی نیز مورد توجه قرارگرفت در نتیجه پژوهشگرانی چون کارل اشتامف، اریک ون هورن باستل، کورت زاکس، بلا بارتاک و دیگران به مطالعه این دست از موسیقی‌ها پرداختند. در واقع مطالعه موسیقی غیراروپایی وجه تمایز کلاسیک، موسیقی‌شناسی تطبیقی و علم موسیقی‌شناسی در بدو پیدایش این علم است. با تغییر نگرش و تاکید بر مطالعه فرهنگ در مطالعات موسیقی، یاپ کونست واژه اتنوموزیکولوژی را برای نام این علم پیشنهاد کرد. واژه‌ای که ترکیبی از ethnos به معنای قوم، mousike یا موسیقی و پسوند logy در معنای شناختن است. با ورود رویکردهای جدیدتر، حوزه‌های اتنوموزیکولوژی از دایره موسیقی اقوام غیراروپایی گسترش یافت و امروز تمامی انواع موسیقی را در جهان شامل می‌شود. آلن مریان پس از کونست نام anthropology of music را برای این علم پیشنهاد داد که نشان دهنده رویکرد فرهنگی او و پیروانش در مطالعات موسیقی است.

از اولین روش‌های مورد استفاده در اتنوموزیکولوژی آوانگاری است که ریشه در موسیقی‌شناسی تطبیقی دارد. از آوانگاری به منظور مقایسه و نیز تحلیل ویژگی‌های موسیقایی فرهنگ‌های مختلف استفاده می‌شود. اما امروز اتنوموزیکولوژی از روش‌ها و تئوری‌های شاخه‌های مختلف علوم اجتماعی و انسانی به ویژه انسان‌شناسی‌فرهنگی، مطالعات‌فرهنگی و جامعه‌شناسی بهره می‌گیرد. برخی از اتنوموزیکولوژیست‌ها به مطالعات تاریخی موسیقی گرایش دارند. برخی دیگر به شیوه مشاهده مشارکتی و با حضور و فعالیت در میانِ گروه مورد مطالعه‌شان به مطالعه موسیقی می‌پردازند. بسیاری از مطالعات اتنوموزیکولوژیست‌ها نیز دارای بخش اتنوگرافیک و تشریح ویژگی‌های فرهنگی گروه مورد بررسی است. برخی دیگر از پژوهش‌ها نیز توسط انسان‌شناسان انجام می‌شود که تاکید ویژه‌ای بر فرهنگ و کاربرد و جایگاه موسیقی در یک فرهنگ خاص دارند. رویکردهای زبان‌شناسانه هم جایگاه ویژه‌ای در مطالعات اتنوموزیکولوژیک دارند. از دیگر روش‌های مورد استفاده در اتنوموزیکولوژی آیکونوگرافی است که بیشتر در مطالعات تاریخی موسیقی مورد استفاده قرار می‌گیرد. امروز شاخه‌های جدیدی چون اتنوموزیکولوژی شناختی  و مطالعه موسیقی با استفاده از تحلیل‌های کامپیوتری نیز  در زمره روش‌ها، تئوری‌ها و شاخه‌های این رشته قرار گرفته‌اند.


برای مطالعه بیشتر می‌توانید به کتاب‌های زیر مراجعه کنید:
-  نتل، برونو، 1365، اتنوموزیکولوژی، ترجمه مجتبی خوش ضمیر، تهران، شرکت چاپ تجارت
- مسعودیه، محمدتقی، 1383، مبانی اتنوموزیکولوژی (موسیقی‌شناسی تطبیقی)، تهران، انتشارات سروش (چاپ اول 1365)
- حجاریان، محسن، 1385، مقدمه‌ای بر موسیقی‌شناسی قومی، تهران، پژوهشگاه میراث فرهنگی و کتاب سرای نیک

ترجمه و گردآوری: حامد جلیلوند
منابع: حجاریان، محسن، مقدمه‌ای بر موسیقی‌شناسی قومی و ویکی‌پدیا

شما دسترسی دیدن پیوندها راندارید. نام نویسی یا درونشد
پاید کشور به فره اش جاودان         ایرانیان   پیوسته   شادان          همواره یزدان بود او را نگهبان                                                                                                        خداوند نگهدار ایران باد                                 باشد که سراسر کیهان را صلح و آرامش فرا گیرد

dara_babak

  • گرداننده این انجمن
  • *
  • نوشتار: 2,715
  • امتیاز: 788
پاسخ : اتنوموزیکولوژی - Ethnomusicology
« پاسخ #2 : 28 سپتامبر 2010 گاه 13:11:55 »
مقدمه کتاب : مبانی اتنوموزیکولوژی
گرد آوری و تالیف : دکتر محمد تقی مسعودیه


مطالبی که در زمینه ی موسیقی شناسی ( موزیکولوژِی ) در ایران ترجمه و یا تالیف شده اند، جز آنها که موسیقی ایران را مورد بررسی قرار می دهند، تقریبا همگی به تاریخ موسیقی اروپا اختصاص دارند. موسیقی شناسی تطبیقی یا اتنوموزیکولوژِی به عنوان بخشی از موسیقی شناسی سیستماتیک، تاکنون در ایران ناشناخته باقی مانده است. از این رو در کتاب حاضر سعی شده است برای اولین بار علم اتنوموزیکولوژی در ایران معرفی گردد. آشنایی با این علم برای دانشجویان و کسانی که علاقمند اند درباره ی موسیقی ایران و سایر کشورها از جمله کشورهای خاور میانه ی اسلامی تحقیق نمایند، الزامی است؛ زیرا موسیقی ایران اولا بخشی از مبحث اتنوموزیکولوژی به شما می آید و ثانیا در موسیقی سایر کشورهای خاورمیانه ی اسلامی تاثیر متقابل داشته و با آنها قابل مقایسه است. با توجه به اینکه هنوز همگی مباحث اتنوموزیکولوژی مورد تحقیق قرار نگرفته و بررسی اختصاصی موسیقی های غیر غربی هنوز مراحل ابتدایی خود را طی می کند، مسلما تالیف کتابی که بتواند در بر گیرنده ی همه ی جنبه های علم اتنوموزیکولوژی باشد و ضمنا خصوصیات تمامی فرهنگهای موسیقی غیر غربی را معرفی نماید، امکانپذیر نیست. مطالعه ی کتابهایی که تاکنون در زمینه ی اتنوموزیکولوژی انتشار یافته اند، نشان می دهد که چگونه هر یک از مولفان ضمن بررسی کلی و کم و بیش اجمالی مباحث اتنوموزیکولوژی، تنها به معرفی خصایص فرهنگ موسیقی، که بیش از سایر جنبه ها مورد تحقیق قرار گرفته، اکتفا می کنند. ( 1)

تحقیقات اتنوموزیکولوژی تا سالهای بعد از جنگ دوم جهانی در مجموع جنبه ی مونوگرافی دارند. به این دلیل و با توجه به هدف فوق الذکر سعی شده است، مباحث کتاب حاضر از منابع مختلف گرد آوری و تنظیم شوند. در گرد آوری و تالیف کتاب، الزاما نکات ذیل مراعات شده اند :

1 - معرفی عمده ترین فرمهای موسیقی رایج در کشورهای خاور میانه ی اسلامی و هندوستان.

2 - معرفی مهمترین انتشارات در زمینه ی مباحث مختلف اتنوموزیکولوژی به زبانهای آلمانی، انگلیسی و فرانسه .

3 - نقل آن قسمت از محتوای انتشارات که با مباحث کتاب ارتباط دارد
4 - .....
5 - ....
6 - ....
7 - ....

محمد تقی مسعودیه ( امضای استاد در مقدمه ی کتاب)


(1) در ذیل این شماره و زیر نویس، شادروان استاد دکتر مسعودیه لیستی از کتابها و مآخذ مربوطه به زبان انگلیسی ، فرانسه و آلمانی و.... و به خط لاتین را آورده اند ( که در این توشتار تایپ نگردیده است). 


به نقل از کتاب : مبانی اتنوموزیکولوژی
(موسیقی شناسی تطبیقی)

گرد آوری و تالیف : محمدتقی مسعودیه
انتشارات سروش  - تهران 1365

تایپ و ویرایش : dara _ babak
تارنمای امرداد ( اولین تالار گفتگوی ایرانیان و زرتشتیان)
شما دسترسی دیدن پیوندها راندارید. نام نویسی یا درونشد
« واپسین ویرایش: 28 سپتامبر 2010 گاه 13:21:14 ازسوی dara_babak »
پاید کشور به فره اش جاودان         ایرانیان   پیوسته   شادان          همواره یزدان بود او را نگهبان                                                                                                        خداوند نگهدار ایران باد                                 باشد که سراسر کیهان را صلح و آرامش فرا گیرد

 

گروه امرداد

تارنما تالارها امردادنامه

تالارها

فایلخانه گاهشمار اساسنامه امرداد جستجو

گوناگون

یاری امرداد اسناد خلیج فارس

تارنماهای همسو

خبرگزاری میراث فرهنگی تاریخ فا هفته نامه امرداد