نویسنده جستار: شمس آل احمد درگذشت  (بازدیدها: 868 بار)

0 هموند و 1 میهمان درحال خواندن جستار.

Supreme

  • کوشاترین های امرداد
  • *
  • نوشتار: 1,653
  • امتیاز: 495
    • عاقلان دانند
شمس آل احمد درگذشت
« : 06 دسامبر 2010 گاه 21:26:59 »
شما دسترسی دیدن پیوندها راندارید. نام نویسی یا درونشد


در انزوا و به دور از هیاهور
شمس آل احمد درگذشت    
دوشنبه ، ۱۵ آذر ۱۳۸۹ ، ۱۴:۱۳

شمس آل احمد در گذشتفرهنگخانه :شمس آل احمد نویسنده و محقق پیشکسوت و برادر زنده‌یاد جلال آل‌احمد شب گذشته بر اثر ایست قلبی در بیمارستان فرهنگیان تهران درگذشت و فردا در قطعه هنرمندان به خاک سپرده می شود.

مراسم ترحیم اش هم روز پنج شنبه ۱۸ آذر از ساعت ۱۳ تا ۳۰/۱۴ در مسجد نور میدان فاطمی برگزار خواهد شد.زنده یاد آل‌احمد روز ۳ آبان به دلیل اختلال در ترشحات داخلی و مشکلات ریوی به بیمارستان باهنر تهران منتقل شد که به دلیل سابقه آلزایمر، پس از چند روز قدرت تکلم خود را از دست داد.شمس آل‌احمد فرزند آیت‌الله سیداحمد طالقانی و برادر جلال آل‌احمد در سال ۱۳۰۸ در تهران متولد شد. او ليسانس فلسفه و علوم تربيتي داشت. بيش‌تر عمرش را به كار معلمي و فعاليت در انتشارات پرداخت. "گاهواره"، "عقیقه"، "مجموعه قصه قدمایی"، "سیر و سلوک"، "از چشم برادر" و "حدیث انقلاب" از جمله آثاری است که تالیف آنها  توسط  شمس آل‌احمد انجام گرفته است.

 

جرأت تصمیم‌گیری خلاف جریان شبه‌روشنفکری را داشت

جواد محقق معتقد است شمس آل احمد پس از انقلاب با دور شدن از جریان‌های شبه‌روشنفکری نشان داد جرأت تصمیم‌گیری خلاف آن جریان‌ها را دارد و این درس را از برادرش جلال به خوبی آموخته است.جواد محقق شاعر و پژوهشگر با تسلیت درگذشت شمس آل‌احمد به خانواده، دوستان، دوستداران وی و اهل قلم گفت: شمس آل احمد از کسانی بود که وجود و نام او، یاد عزیز ارجمندی چون جلال آل احمد را زنده می‌کرد و اگر هیچ فضیلت دیگر در وی نبود، تداعی یاد برادر بزرگوارش جلال کافی بود که او دوست داشته شود.البته شمس آل‌احمد از چهره‌های ادبی روزگار خودش بود و پس از انقلاب هم با دور شدن از فضاهای شبه روشنفکری و همگامی با مردم، هم‌مسیری خودش را با جلال نشان داد و نشان داد کسی است که جرأت تصمیم‌گیری‌های برخلاف جریان شبه‌روشنفکری را دارد و لااقل این درس را از جلال آموخته است.

جواد محققبخش عمده ای از وقت او صرف سفر شد

شاعر "در خانه ما" با اشاره به اینکه آثار شمس آل احمد مورد غفلت قرار گرفته است، بیان کرد: آثار وی در زیر نام و سایه جلال مورد غفلت و بی توجهی قرار گرفته است و جا دارد که این آثار به طور مجزا مورد تامل قرار گیرد گرچه دوستدارانش انتظار داشتند آثار بیشتری تالیف می کرد.در سال‌های آخر دهه گذشته مصاحبه‌ای از زاویه مرور سابقه معلمی‌اش  در مدارس کشور با وی داشتم که در زمان سردبیری‌ام در "رشد معلم" منتشر شد و در آنجا زندگینامه کاملی از زبان خودش همراه با خاطراتی از زندگیش آورده شده است که آن گفتگو بعدها همراه با چند گفتگوی دیگرتوسط انتشارات مدرسه در قالب مجموعه "یاد ماندگار" به چاپ رسید.در سال‌های اول انقلاب که وی از سوی حضرت امام خمینی(ره) به عنوان نماینده ایشان در روزنامه اطلاعات مشغول به فعالیت شد ، بخش عمده‌ای از وقت او صرف اداره امور روزنامه و سفرهایی به کشورهای مختلف برای سخنرانی  شد و به دلیل کسالتی که از دیرباز داشت خیلی فرصت آفرینش آثار جدید برایش فراهم نشد.

 

تحت تاثیر جلال بود

محمدعلی گودینیمحمدعلی گودینی که سال‌ها پیش گفتگویی مطبوعاتی با شمس آل‌احمد داشته است گفت: شمس یادگاری بود که ما را به یاد جلال می انداخت و به همین دلیل آثارش هم تحت تاثیر جلال بود.گرچه شمس آل احمد نیز در ادبیات ایران جایگاه خود را دارد ولی همواره تحت تاثیر نام جلال و در سایه او بوده است. از آنجا که بیشتر نگاه‌ها به آثار شمس اینگونه بود که انتظار داشتند آثاری در حد برادرش خلق کند به همین دلیل آثار وی به طور مستقل و آنگونه که باید و شاید نمود پیدا نکرد و شاید اگر او برادر جلال آل احمد نبود آثارش به تنهایی جایگاه بهتری می‌یافت.شمس یکی از شخصیت‌های ادبی کشورمان بود و نمی‌شود حضور او را منکر شد. او گرچه به تالیفات قدیمیش بسنده کرد ولی در حوزه نشر هم دستی بر آتش داشت.

گودینی افزود: من سال‌ها پیش برای روزنامه "جوان" زمانی که از لحاظ جسمی نیز وضعیت بهتری داشت با وی گفتگویی داشتم که در آنجا تاکید کرد اگر عقل و دانش امروزم را داشتم هرگز آن کتاب‌های قبلی را منتشر نمی کردم بلکه آثار پخته‌تری می‌نوشتم. او از آثار گذشته‌اش چندان راضی نبود و قبول داشت نسبت به نام خانوادگیش این آثار جایگاه پایین‌تری دارند.البته آثار وی از خیلی‌ها که نام‌آورتر بودند برجسته‌تر است ولی به دلیل اینکه آثارش در قیاس با جلال مقایسه می‌شود مورد سخت‌گیری بیشتری قرار می‌گیرد.او خودش را از لحاظ قیافه به جلال نزدیک می‌دانست و می‌گفت اگر جلال هم سن و سال امروز من بود قیافه‌اش شبیه من بود. او خودش هم تحت تاثیر جلال بود و این مساله در صحبت‌هایش مشخص بود.گفتگوی من با شمس آل احمد هم بیشتر درباره جلال بود که بخشی از آن هم به فعالیت و زندگی خود او اختصاص داشت. یادم هست که او از اتفاقاتی که بر سر انتشارات "رواق" آمده بود و برخورد همکارانش دلخور بود.

 

 

انزوای او خودخواسته بود

محمود دعاییحجت‌الاسلام و المسلمین سید محمود دعایی  مدیر موسسه اطلاعات که مدتی سابقه همکاری با شمس آل احمد را در روزنامه اطلاعات دارد درباره شخصیت و جایگاه ادبی آل احمد گفت: شمس آل احمد شخصیتی فرهنگی با ویژگی‌ها و ارزش‌های خاص خودش است که بخشی از آنها اکتسابی و به دلیل برادری با جلال آل احمد بزرگ است.در جریانات انقلاب اسلامی وی نوساناتی داشت ولی همواره نسبت به حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری علاقمند بود . همان نوسانات بود که او را به انزوا کشاند ولی به دلیل اصالت خانوادگی در آن انزوا به ارزش‌ها و سوابق انقلابی خود و خانواده‌اش پشت نکرد.مدیرموسسه اطلاعات در پاسخ به این پرسش که انزوای شمس آل احمد خودخواسته بود یا شرایط او را بدین سمت هدایت کرد، توضیح داد: به اعتقاد من این انزوا خودخواسته بود وگرنه شرایط برای کار او فراهم بود و کسی هم ابایی از همکاری با وی نداشت و نشریات مختلفی علاقمند بودند که آل احمد با آنها همکاری‌هایی داشته باشد.او خودخواسته انفعال گزید و ترجیح داد از انظار دور باشد. این رویکرد به نوعی انفعال طبیعی نسبت به مواضع قبلی بود که آل احمد آن را برگزید.وی با تاکید بر اینکه شمس آل احمد به دلیل وابستگی به خاندان ارجمند آل احمد همواره مایه احترام بوده است، تاکید کرد: شمس از جمله شخصیت‌های فرهنگی کشور بود که مسئولان همواره به او توجه داشتند و به ویژه به دلیل انتساب مبارکش به جلال آل احمد حرمت‌گذار او بودند. از سوی مسئولان هیچ جفایی به او صورت نگرفت و خودش هم همواره قدردان این مساله بود.

 

با این حال،روح الله گلزاری رییس اداره اوقاف و امور خیریه شهر ری درباره احتمال خاکسپاری پیکر زنده‌یاد شمس آل احمد کنار برادرش جلال آل‌احمد در مسجد فیروزآبادی این شهر گفت: چنین امکانی وجود ندارد. سال‌هاست که هیچ تدفینی در مسجد فیروزآبادی انجام نمی‌شود و بر اساس تصمیم شورای تامین استان، این مسجد جزو گورستان‌‌هایی است که دفن در آنجا ممنوع است. جلال آل‌احمد فرزند شمس هم درباره احتمال تدفين شمس در كنار جلال آل‌احمد در مسجد فيروزآبادي شهرري، چنين گفت: امكان خاكسپاري شمس در كنار عمويم جلال، بسيار كم و منتفي است، چرا كه به قول قاطع، پدر در آرامگاه و قطعه هنرمندان در بهشت زهرا به خاك سپرده مي‌شود.

 

اما به راستی شمس آل احمد که بود؟ او شخصيتي فرهيخته و نويسنده‌اي بود كه شايد عظمت برادرش يعني جلال و حجم كارهايي كه جلال آل‌احمد انجام داده بود باعث شد كه او در سايه برادر قرار بگيرد و به نوعي محافظ ميراث گرانبهاي خانواده آل‌احمد و شايد به زباني بهتر حافظ پرخواننده‌ترين و تاثيرگذارترين كتاب‌ها و نوشته‌هاي ادب معاصر باشد.

نام شمس آل‌احمد همواره در كنار نام جلال، در كتاب‌هايش، در مقدمه‌هايي كه بر آنها نوشته ديده مي‌شود. اما شايد عده‌اي ندانند كه شمس شخصيت فرهيخته‌اي بود كه به حكم امام خميني (ره) به روزنامه اطلاعات رفت و سردبير اين روزنامه شد. عضو شوراي انقلاب فرهنگي بود و مدتي نيز در شوراي سرپرستي صدا و سيما فعاليت كرد.

شمس‌،فرزند آيت‌الله سيد احمد طالقاني و برادر مرحوم جلال آل‌احمد، در تيرماه ۱۳۰۸ هـ.ش در تهران به دنيا آمد.او پس از به پايان رساندن دوره متوسطه در رشته‌هاي ادبيات، فلسفه و علوم تربيتي، مدرك ليسانس خود را از دانشگاه تهران گرفت. او ضمن فعاليت‌هاي آكادميك به عكاسي نيز علاقمند شد و با اين زمينه دوره عكاسي سينما را درآلمان گذراند و بعدها مدرك ديپلم فيلمبرداري را از دانشگاه سيراكيوز آمريكا گرفت.

تاسيس موسسه انتشاراتي رواق از ديگر كارهاي آل‌احمد كوچك است كه تنها ۶ سال از برادرش كوچك‌تر بود. تدريس در دانشكده كتابداري و مدرسه بهياري هم از ديگر فعاليت‌هايي است كه در كارنامه‌ وي ديده مي‌شود. علاوه بر آنكه نام شمس در تمام آثار جلال آل‌احمد ديده مي‌شود، خود او هم كتاب‌هاي قابل توجهي در حوزه ادبيات داستاني و سفرنامه نوشته است كه مي‌توان از كتاب‌هاي گاهواره: مجموعه داستان، عتيقه: مجموعه داستان، مجموعه قصه قدمايي، طوطي‌نامه: جواهر الاسمار، سير و سلوك، از چشم برادر و حديث انقلاب نام برد.

شمس از چندي پيش بر اثر بيماري ريوي در بخش ICU بيمارستان باهنر تهران بستري شد، در اين ميان هر روز حال وي به وخامت مي‌رفت به نحوي كه به دليل نبود امكانات پزشكي در منزل، مد‌تها در بيمارستان ماند. وي كه هميشه مورد توجه ويژه بيت مقام معظم رهبري بود و در اين دو ماه بيماري نيز از اين توجهات بي‌نصيب نماند. شمس از بيماري عفونت ريه مزمن به شدت رنج مي‌برد و در روزهاي پاياني همواره زير اكسيژن به سر مي‌برد  و سطح هوشياري شمس هروز پائين‌تر مي‌آمد و در روزهاي پاياني قدرت تكلم را نيز از دست داده بود و در نهايت روز چهارده آذرماه بر اثر ايست قلبي در بيمارستان شهيد باهنر،چهره در نقاب خاک کشید.

 
پارسی زبانان سراسر جهان، همبسته شوید!

atessa27mehr

  • کوشاترین های امرداد
  • *
  • نوشتار: 900
  • امتیاز: 217
  • جنسیت : بانو
پاسخ : شمس آل احمد درگذشت
« پاسخ #1 : 06 دسامبر 2010 گاه 22:27:35 »
رابطه دوستانه شمس با نسل جوان
فرهنگ > چهره‌ها  - فیروز زنوزی جلالی


من شمس آل احمد را ازسالیان بسیار دورمی​شناسم. فکرمی​کنم سابقه دوستی ما به 20 سال پیش بازگردد. درتمام این سال ها؛ چیزی که ازشمس به خاطر دارم جدیت او برای پیگیری کارها وآثار برادرش بود.
اگر واقع بین باشیم باید به این مسله اشاره کنیم که شمس با وجودی که آثاری را هم در حوزه ادبیات داستانی تالیف کرده، اما آثار او هرگز در حد واندازه آثار برادرش نبود.

من با شمس آل احمد سفرهای بی شماری رفتم؛ ویژگی که درسفر او را از دیگران متمایز می کرد، روحیه ثبت وقایع بود. او همیشه یک مداد و دفترچه کوچک به همراه داشت و ساعت و مکان دقیق اتفاقات و جزییات را یادداشت می​کرد تا ازآنها بعدها برای نوشتن استفاده کند. یادم می​آید یک باردر فرودگاه قرارداشتیم تا به اتفاق گروهی به سفر برویم تا من را دید گفت آقای زنوزی چند دقیقه صبر کن تا ساعت دیدارمان را یادداشت کنیم، بعد احوالپرسی می​کنیم.

فکر می​کنم این ویژگی را جلال آل احمد هم داشت . سفرنامه​هایی که ازاو به یادگار مانده نیز مرهون این نگاه اوست. به نظر من هم جلال و هم شمس  هر جا وقایع و اتفاقاتی را که  دیده اند و در اثارشان ثبت کرده اند، موفق بوده اند. درواقع تجربه گرایی وجه تمایز آثار آنها از سایرنویسندگان است، این موضوع درداستان «مدیر مدرسه» نوشته جلال آل احمد بارز است.

به نظرمن شمس آل احمد آدم فعالی بود و اززمانی که درحوزه هنری کلاس​های داستان نویسی راه اندازی شد. در این کلاس​ها حاضر می​شد و همواره دراین کلاس​ها سعی می​کرد که با نسل جوان رابطه دوستانه و خوبی داشته باشد و تا جایی که می توانست آنها را به نوشتن تشویق می​کرد.

او حتی پس از شنیدن یا خواندن داستانی شروع به یادداشت برداری می​کرد و نکاتی که به نظرش می​رسید را یاد آوری می​کرد.

یادم می آید یکی از کتاب هایی من تازه منتشر شده بود، او یاداشت کوتاهی برای من نوشته بود و در نهایت گفته بود که زنوزی جلالی ازهیچ داستان می سازد اما من هرگزمنظور او را نفهمیدم ، که این موضوع از ویژگی های مثبت کارمن است، یا از ویژگی های منفی.

به نظر من اگرشمس آل احمد این قدر هواه خواه جلال آل احمد نبود و به خلق آثارخودش می​پرداخت، بهترمی​توانست در عرصه فرهنگ تاثیر گذارباشد.
وقتی به خوشبختی دیگران حسادت می كنی هیچ وقت خودت شانس خوشبختی پیدا نمی كنی
اگر میخواهی مرا بشناسی به قلبت نگاه کن. (لائوتزو)

 

گروه امرداد

تارنما تالارها امردادنامه

تالارها

فایلخانه گاهشمار اساسنامه امرداد جستجو

گوناگون

یاری امرداد اسناد خلیج فارس

تارنماهای همسو

خبرگزاری میراث فرهنگی تاریخ فا هفته نامه امرداد