نویسنده جستار: عبدالباقی گولپینارلی  (بازدیدها: 752 بار)

0 هموند و 1 میهمان درحال خواندن جستار.

SHOGUN

  • کوشاترین های امرداد
  • *
  • نوشتار: 1,170
  • امتیاز: 23
  • جنسیت : آقا
عبدالباقی گولپینارلی
« : 31 ژانویه 2011 گاه 20:14:12 »
بنام خدا

عبدالباقی گولپینارلی

شما دسترسی دیدن پیوندها راندارید. نام نویسی یا درونشد

استاد عبدالباقی گولپینارلی ، نویسندهٔ محقق ، مورّخ ، مفسر و روزنامه نگار، شاعر و مترجم عارف ، پسر مرحوم احمد مدحت افندی، معروف به احمد آگاه است كه از روزنامه نگاران قدیمی بود و لقب «شیخ المخابرین » گرفت.

استاد عبدالباقی گولپینارلی ، نویسندهٔ محقق ، مورّخ ، مفسر و روزنامه نگار، شاعر و مترجم عارف ، پسر مرحوم احمد مدحت افندی، معروف به احمد آگاه است كه از روزنامه نگاران قدیمی بود و لقب «شیخ المخابرین » گرفت. احمد آگاه در روستای «گول بولاق » از توابع گنجه به دنیا آمده بود و در جنگ داخلی روسیه به قلمرو امپراتوری عثمانی كوچ كرد. ابتدا در بورسه (بورسا) اقامت گزید و سپس راهی استانبول شد. در همین شهر با «عالیه شهرت خانم » از اهالی قفقاز ازدواج كرد. عبدالباقی نخستین فرزند این خانواده بود كه در شب دهم رمضان ۱۳۱۷ هجری قمری در استانبول ولادت یافت . ابتدا نزد پدر كه به زبان عربی و فارسی تسلط داشت ، تعلیم دید و سپس تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در استانبول به پایان رساند.

در اولین روزهایی كه سلطان رشاد ـ امپراتور عثمانی ـ بر تخت نشسته بود، عبدالباقی در مولوی خانهٔ بهاریه از ددهٔ اهل حلب «سكه » گرفت و ولد چلبی كه در آن ایام پوست نشین طریقت بود، تبركاً سكه برسر او گذاشت و او را برای تعلیم به حسین فخرالدّین دده سپرد.

شما دسترسی دیدن پیوندها راندارید. نام نویسی یا درونشد

عبدالباقی نزد فخرالدّین دده فارسی خواند. پس از فوت فخرالدّین دده ، عبدالباقی را به ابراهیم دده سپردند. باقی ، تفسیر فخرالدّین رازی را یك بار پیش ابراهیم دده خواند و چله نشینی آغاز كرد. ولد چلبی آخرین پوست نشین درگاه مولانا كه بنابر مشهور با هیجده واسطه نسبش به مولانا می رسد، در ۱۹۰۸ بر مسند نشسته بود. چون در اثنای جنگ جهانی اول ، در زمان سلطان محمد وحیدالدّین «گروه مجاهدین مولویه » را به راه انداخته بود، سلطان به منظور تضعیف عمل چلبی وی را از پوست نشینی عزل كرد (۱۹۱۹). چلبی در زمان سلطنت عبدالحمید در ادارهٔ سانسور به كار گمارده شد و در ۱۹۲۰ از جانب مردم قسطمونیه به نمایندگی مجلس رسید و كارهایی در زمینهٔ ادبیات و زبان تركی انجام داد كه از آن میان مرحوم عبدالباقی انتشار دیوان تركی سلطان ولد از جانب چلبی را می ستود. باری در آن ایام عبدالباقی روزها و ماه ها به ریاضت و چله نشینی ادامه داد و سرانجام از نظر مولویان به مثابه خلیفه شناخته شد. مولویان پس از الغای طریقت ها در تركیه او را از یاد نبردند و از آموختن نام وی به فرزندان خود غفلت نكردند.

عبدالباقی به سال ۱۹۲۷ به دانشكده ادبیات دارالفنون وارد شد و در سال ۱۹۳۰ تحصیل را تمام کرد و زیر نظر پروفسور محمد فواد كوپریلی رساله ای تحت عنوان «ملامتیه و ملامتیان » را به عنوان تز لیسانس خود برگزید. این كتاب در سال ۱۹۳۱ در انستیتوی تركیات دانشگاه استانبول به چاپ رسید. پس از اخذ درجه لیسانس به تدریس ادبیات در مدارس : قونیه ، قیصریه ، بالیكسر، قسطمونیه و حیدرپاشا پرداخت . دورهٔ دكتری ادبیات دانشگاه آنكارا را با نوشتن رساله ای به نام «زندگانی یونس امره » به پایان رساند، رسالهٔ وی در سال ۱۹۳۶ چاپ شده است . پس از اخذ درجهٔ دكتری به تدریس ادبیات ترك در دانشگاه آنكارا مشغول شد و مدتی بعد تدریس ادبیات فارسی را هم به عهده گرفت . به علت بیماری تقاضای انتقال به دانشگاه استانبول كرد و در آن دانشگاه به تدریس ادامه داد.

در سال ۱۹۴۹ به تقاضای خود بازنشسته شد. همزمان با وضع قانون شناسنامه ، چون تلفظ «گول بولاقی » برای تركی زبانان مشكل بود، عبدالباقی نام خانوادگی «گولپینارلی » را كه به همان معنی «گول بولاقی » است ، برگزید.

عبدالباقی هم در حوزهٔ علمیهٔ جامع فاتح درس خوانده و تحصیلات دیده بود و هم مدارج تحصیلی دانشگاهی را طی كرده بود. بین استادان آن مرحوم اسامی تیكوشلی یوسف افندی ، مرحوم احمد ناعم (نعیم ) و مرحوم حاج شیخ علی خویی را نیز نوشته اند.

وی زمینهٔ كار خود را به تصوف ، تصوف تركی ـ اسلامی و بررسی شخصیت های صوفیانه منحصر می دانست . آن مرحوم در مصاحبه ای گفته است : «انسان بودن را باید به انسان یاد داد». او بیش از سه چهارم حیات پرثمر خود را در راه همین تعلیم صرف كرد.

مرحوم عبدالباقی طبع شعر هم داشت و اشعاری به فارسی و تركی از آن مرحوم در دست ا ست. مرحوم عبدالباقی مردی متوسط القامه و خوش سیما بود، با موهای بلند و كاملاً سفید. اكثر اوقات كیف مشكی همراه داشت . حاضر جواب ، خوش مشرب و خنده رو بود. انسان می توانست ساعت ها از محضر وی بهره مند شود و گذشت زمان را احساس نكند. اطلاعات گسترده ای دربارهٔ فرهنگ و تاریخ ایران و اسلام داشت ، اكثر رجال معاصر ایران را می شناخت ، حافظه ای بسیار قدرتمند داشت ، چنان كه شمارهٔ اكثر كتاب های مورد نیاز خود را بدون مراجعه به یادداشت و فهرست از حافظه نقل می كرد. بخلی در آموختن نداشت . مردی بود متدین ، پركار، متحرك و صمیمی . مبادی آداب ، وقت شناس و دقیق بود. در «اسكدار» یكی از محلات قسمت آسیایی شهر استانبول منزل داشت و به علت بعد مسافت و كهولت ، فقط روزهای سه شنبه ممكن بود استاد را در كتابخانه سلیمانیه كه در بخش اروپایی استانبول واقع است ، در میان تلی از كتاب های خطی زیارت كرد.

آن مرحوم آخرین سال های عمر خود را صرف تدوین فهرست كتب خطی مستقر در كتابخانه سلیمانیه می كرد. چون چشم و دست نمی توانست با همت والا و ارادهٔ استوار وی برابری كند، منشی جوانی گفته های ایشان را تحریر می كرد و نوشته ها را براستاد می خواند. مرحوم باقی كار تدوین فهرست كتابخانه موزه مولانا در قونیه را هم ادامه داد و آن را در چهار جلد به انجام رساند كه متاسفانه فقط سه جلد آن به چاپ رسیده و جلد چهارم آن كه شاید مهم ترین قسمت كتاب های موزه مولانا را شامل می شود، هنوز به صورت دست نوشته در كتابخانهٔ موزهٔ قونیه باقی مانده است . وی لحظه ای از خواندن و نوشتن باز نمی ایستاد و هر چند گاه كتابی ارزنده به دوستداران عرضه می كرد. مرحوم باقی با ایرانیان به فارسی شیرین سخن می گفت اكثر ابیات مثنوی مولانا و دیوان كبیر را از حفظ داشت .

یك بار از ایشان خواسته شد كه زندگینامهٔ خود را برای درج در ابتدای «مولانا جلال الدّین » دراختیاربگذارند، گفتند: «چه زندگینامه ای ؟»

«حاصل عمرم سه سخن بیش نیست
سوختم و سوختم و سوختم
این زندگینامه من است و مشتی نوشته های پراكنده دارم كه می دانید».

كسانی كه مرحوم عبدالباقی را از كتاب هایش می شناسند، به عمق اندیشه و وسعت دانش وی واقفند و آنان كه از نزدیك با او معاشرت داشتند، شیفتهٔ مصاحبت صمیمانهٔ او بودند. نوشته اند كه اگر عبدالباقی نبود، ما (تركان تركیه ) نمی توانستیم بر عصارهٔ ادبیات كلاسیك خود دسترسی پیدا كنیم و حتی قادر نبودیم كه بسیاری از بزرگانمان را بشناسیم .

اگر شرح مثنوی او را بخوانید، مولانا را دوباره كشف خواهید كرد.

آن مرحوم از چیزهایی كه دوست داشت، صمیمانه دفاع می كرد و بر هر آن چیز كه مورد نفرتش بود، خصمانه می تاخت . با تحقیقات سطحی و تفسیرهای جعلی و اشعار نیم بند سخت مخالف بود. زود خشمگین می شد و سریعاً عفو می كرد.

او یكی از غنایم بزرگ و ارزشمند برای فرهنگ و تاریخ اسلام بود. افسوس كه خاموش شده است . خدایش بیامرزد.

خبر فوت او را روزنامه ها در ۲۶ اوت ۱۹۸۲ دادند. عبدالباقی سحرگاه روز ۲۵ اوت چشم از جهان فرو بسته بود.

● آثار:

▪ ملامتیه و ملامتیان
▪ زندگانی واشعار كایغوسوز و یزه لی علاءالدّین
▪ زندگانی یونس امره
▪ اشعار عاشق پاشا
▪ تنسوق نامهٔ ایلخانی در فنون و علوم ختایی
▪ ترجمهٔ صحت و مرض
▪ یونس امره و عاشق پادشا و باطنی بودن یونس
▪ پیرسلطان ابدال
▪ ترجمهٔ مثنوی
▪ ترجمهٔ دیوان حافظ
▪ ترجمهٔ گلشن راز
▪ ترجمهٔ منطق الطیر
▪ در بیان ادبیات دیوانی
▪ منتخبی از رباعیات مولانا
▪ ترجمهٔ الهی نامه
▪ دیوان یونس امره
▪ دیوان فضولی
▪ دیوان ندیم
▪ اهل فتوت در سرزمین های اسلامی ترك و منابع مربوط بدانان
▪ زندگی و شخصیت ادبی یونس امره و منتخبی از اشعار او
▪ مولانا
▪ فتوت نامهٔ بورغازی
▪ نائلی قدیم
▪ نسیمی ، روحی و اصولی
▪ پیر سلطان ابدال
▪ شیخ غالب
▪ مولویه بعد از مولانا
▪ رباعیات حكیم خیام
▪ شعر دیوانی در قرون ۱۶ـ۱۵
▪ شعر دیوانی در قرن ۱۷
▪ دیوان حافظ (ترجمه منتخب غزلیات )
▪ گلدسته (ترجمه اشعار منتخب از دیوان كبیر)
▪ شعر دیوانی در قرن ۱۸
▪ شعر دیوانی در قرن ۱۹
▪ شعر دیوانی در قرن ۲۰
▪ قرآن كریم و مفهوم آن
▪ ترجمهٔ دیوان كبیر
▪ حضرت محمد و احادیث او
▪ ولایت نامهٔ حاجی بكتاش ولی
▪ فرمایشات امام علی
▪ دوازده امام ، آنكارا
▪ آداب و اركان طریقت مولوی
▪ رباعیات مولانا جلال الدّین
▪ مذاهب و طرایق موجود در تركیه در ۱۰۰ پرسش
▪ تصوف در ۱۰۰ پرسش
▪ فهرست نسخه های خطی موزه مولانا
▪ فهرست نسخه های خطی متون حروفیان
▪ اصطلاحات و امثالی كه از تصوف به زبان تركی راه یافته
▪ شرح مثنوی
▪ مذاهب اسلامی در پهنهٔ تاریخ و تشیع


موسسه گفتگوی ادیان
او که در تائو تمرکز یافته،می تواند هر کجا که دوست دارد برود،بی آنکه خطری تهدیدش کند.

 

گروه امرداد

تارنما تالارها امردادنامه

تالارها

فایلخانه گاهشمار اساسنامه امرداد جستجو

گوناگون

یاری امرداد اسناد خلیج فارس

تارنماهای همسو

خبرگزاری میراث فرهنگی تاریخ فا هفته نامه امرداد